آموزش: فیلمنامه‌های منتخب فیلم کوتاه – ۱۹: S

۲۴ فریم – سرویس آموزش: سرویس آموزش ۲۴ فریم در نوزدهمین عنوان از مجموعه «فیلمنامه‌های منتخب» خود این هفته فیلمنامه‌ی «S» نوشته‌ی «حامد اصلانی» را تقدیم مخاطبان گرانقدر می‌کند. این فیلم کوتاه نامزد دریافت جایزه‌ی بهترین فیلم داستانی و جایزه‌ی بهترین کارگردانی از سی و پنجمین جشنواره‌ی فیلم کوتاه تهران و همچنین یکی از ١٠ فیلم منتخب جشنواره‌ی فیلم کوتاه ١٠ بوده است.

فیلمنامه‌ی «S» را بدون شک می‌بایست در شمار فیلمنامه‌‌های روان‌کاوانه جای داد. نویسنده‌ی این اثر سعی ‌داشته با انتخاب عنوانی مخفف برای فیلمنامه به نوعی از عقده‌ای پنهان‌شده خبر دهد که همان عشق پسر به مادر است که در رویکرد روان‌کاوانه بسیار به آن توجه شده است. عشق پسربچه به مادرش و ذهنیتی جنسی که از مادرش در ذهن او جای گرفته است باعث حسادتی خاص در او نسبت به پدرش می‌شود و او را بر آن می‌دارد که جانشین پدرش شود. این حسِ جانشینی‌طلبیِ او با حسی از ترس و وحشت نسبت به پدر نیز همراه است. تصاویر مبهم و اغلب برهم‌ریخته‌ای که نویسنده پیوسته به آن اشاره می‌کند از شیطنت‌هایی بچه‌گانه خبر می‌دهند که شاید شکلی بی‌محابا داشته و منجر به خطاهایی بزرگ از جانب بچه می‌شوند. فیلمنامه با دیالوگ‌های طفره‌رونده‌ی مادر و پسر در پاسخ به پلیس دو ذهنیت را در فکر مخاطب ایجاد می‌کند: اول این که شاید پسربچه برای رسیدن به جایگاه پدرش دست به قتل او زده است و یا شاید مادرش برای خلاصی از شوهرش به دلایل نامعلوم و احتمالاً آشنا که در روابط زناشویی رخ می‌دهند همسرش را به قتل رسانده است. باز بودن پایان داستان به خوبی این دو فرضیه را در ذهن بیننده تقویت می‌کند. هرچند بخش‌های پایانی فیلمنامه سعی داشته‌اند با نشان دادن وحشت و ترس پسربچه بر حس بزهکاری او بیفزایند و این شاید خاصیت فیلم‌های کوتاه است که در پایان ذهن را به سویی خاص، شاید درست و شاید اشتباه، سوق می‌دهند و این مخاطب است که باید یکی را برگزیند.

«حامد اصلانی» در توضیحی درباره‌ی زمینه، محتوا و فرم فیلمنامه‌ی خود برای ۲۴ فریم چنین نوشته است:

خویشاوندکشی یا اقدام برای نابودی اعضای خانواده یکی از بن‌مایه‌هایی است که به گونه‌های مختلف در آثار ادبی سرزمین‌های گوناگون و مخصوصاً شرق روایت شده است. پدرکشی اقدام برای سر به نیست کردن پدران توسط پسران است که معمولاً براساس تحلیل روانشناسانه و بحث‌های مرتبط با «عقده‌ی ادیپ» بررسی می‌شود.
در حالی که مطالعه‌ی اسطوره‌ها و حوادث تاریخی نشان می‌دهد که پسرکشی در ادبیات حماسی و تاریخی ایران بر پدرکشی غلبه داشته است (مانند داستان معروف کشته شدن سهراب (پسر) توسط رستم (پدر) در شاهنامه‌ی فردوسی) و در غرب روایت آلمانی (هیلده‌براند و هادوبراند) و دیگر روایت ایرلندی (کوکولین و کنلای) و سوم روایت روسی (ایلیا مورمیث و سکلینک))، در این فیلم «S» پدرکشی نشانه‌ای از تحول و نوگرایی و نیروی جدید برای ساختن روزگاری نوظهور است. بهانه‌ای که باعث کشته شدن پدر به دست پسر است عشق ذاتی پسر به مادر است، و در این مسیر پسر پدر را مانع می‌بیند. این مسأله همسو با نظریه‌ی روانشناختی «ادیپ» است که اول بار توسط فروید بازگو شد.
پسر در فیلم بدون قصد و نیتی عمدی دست به کشتن پدر به صورت ناخودآگاه به نشانه‌ی اعتراض می‌زند و او را در حال شاشیدن در لبه‌ی تپه‌ای در جنگل می‌بیند و او را از پشت هل می‌‌دهد. البته او از بازگو کردن این بخش از اتفاق به پلیس از روی ترس درونی و بازیگوشی سر باز می‌زند.
در فیلم سه خط روایتی داریم: ١-قصه‌ی اصلی که در زمان حال فیلم پیش می‌رود که بازجویی پسر توسط پلیس است و ٢- پلان‌هایی کوتاه از تصاویری که در ذهن پسر حک شده است و ٣-پلان‌هایی مربوط به خرگوش که نمادی از ناخودآگاه و دانای کل و بازگوکننده‌ی احساسات درونی پسر است که در ظاهرش با پلیس نمی‌بینیم. تنها جایی که درون پسر برملا می‌شود در اواخر فیلم است که پسر بعد از رفتن پلیس به سمت دوربین برمی‌گردد و ما می‌بینیم که شلوار خود را خیس کرده است، که با شال لباس سوپرمن‌اش آن را پوشانده و موهای خود را مرتب کرده و به سمت مادر که در آمبولانس است می‌رود. او با این کار گویی به بلوغ می‌رسد، غرورش را حفظ کرده و سعی دارد قهرمانانه و با ظاهری آراسته به سمت مادر برود. و در پلان آخر در آغوش مادر بدون حضور پدر آرام گرفته است.

دریافت فایل PDF فیلمنامه:

S فیلمنامه

تنظیم مطلب و آماده‌سازی فیلمنامه: محسن خانی‌پور