انحصار جشنواره‌ای و سانسور سیستماتیک: یک فیلم، بعد از اعلام رسمی هیئت انتخاب، به علت ممیزی از جشنواره فیلم کوتاه تهران حذف شد / این رویداد دولتی قرار است با شعارهایی چون «عدالت‌خواهی» و «تقویت جریان مستقل» برگزار شود!

۲۴ فریم: سال گذشته تعداد قابل توجهی از فیلم‌های کوتاه منتخب جشنواره فیلم کوتاه تهران توسط بازبین‌های اداره نظارت و ارزشیابی سازمان سینمایی رد شدند. این موضوع واکنش‌های فراوانی را در پی داشت و در نهایت مشکل چند فیلم حل شد و باقی آثار فرصت حضور در جشنواره را از دست دادند. سال پیش در مطلبی با عنوان «چرا نباید از نهاد دولتی انجمن سینمای جوانان انتظار داشت که در مقابل ارشاد، طرف فیلمسازان را بگیرد؟» به این مسئله پرداختیم. متاسفانه امسال نیز خبر رسید که فیلم کوتاه «رای» به کارگردانی سپیده برنجی که پیش از این در جشنواره نهال و جشن خانه سینما نیز حضور داشته، به علت ممیزی از بخش مسابقه کنار گذاشته شده است. آن هم در حالی که نام این فیلم در فهرست رسمی آثار منتخب امسال دیده می‌شود. پیش از این و هنگام انتشار فرخوان سی و ششمین دوره جشنواره فیلم کوتاه به این نکته اشاره کردیم که شعارهای انجمن سینمای جوان مبنی بر «تقویت جریان مستقل» و یا «حامی همه فیلمسازان کوتاه ایران» دقیقا عکس عملکرد رانت‌محور آن‌ها بوده است و حالا در جشنواره‌ای که با عنوان «عدالت‌خواهی» برگزار می‌کنند، ناعادلانه و غیرحرفه‌ای فیلمی را حذف کرده‌اند. امید می‌رود که دبیر این جشنواره پای امضای خود بایستد و از فیلمی که به صورت رسمی حضورش اعلام شده بود، در برابر مدیران بالادستی‌اش دفاع کند.

این اتفاق باعث شد که مسئله‌ای مهم را مانند سال پیش، دوباره مطرح کنیم. این‌که انحصار جشنواره‌ای نهاد دولتی انجمن سینمای جوان به سانسور سیستماتیک می‌انجامد و انجمن که بازوی دولت در فیلم کوتاه به حساب می‌آید، یکی از وظایف پنهان‌اش سلیقه‌سازی و کنترل فیلمسازان کوتاه است تا از چارچوب‌های مشخص نگاه رسمی خارج نشوند. انجمن با بودجه عمومی‌ای که در اختیار دارد، هم فیلم تولید می‌کند و هم انحصار جشنواره‌ فیلم کوتاه تهران را در اختیار دارد. بنابراین فیلمسازان را به سمت و سویی هدایت می‌کند که بدانند اگر قرار است مثلا در جشنواره فیلم کوتاه تهران (که متاسفانه ویترین اصلی فیلم کوتاه در ایران است) حضور داشته باشند، باید تن به سانسور دهند و به این موضوع عادت کنند. همان طور که عده‌ای عادت و باور کرده‌اند که جز حمایت انجمن هیچ راه دیگری برای تامین هزینه‌های فیلم‌شان ندارند. در چنین مواقعی است که لزوم گسترش جشنواره‌های خصوصی و تقویت سینمای مستقل احساس می‌شود. اگر فیلمسازان کوتاه امکانات و فرصت‌های بیشتری برای نمایش آثارشان داشته باشند، طبعا کمتر به رفتارهای سلیقه‌ای مدیران دولتی فیلم کوتاه توجه می‌کنند و مسیر خودشان را در پیش می‌گیرند. مسیری که حتما به پویایی بیشتر فیلم کوتاه ایران می‌انجامد. انحصار و حمایت دولتی، سانسور به همراه خود می‌آورد و از سوی دیگر شوق و عطش برخی از فیلمسازان کوتاه برای بودجه گرفتن از انجمن، به دخالت مستقیم دولت در فیلم کوتاه مشروعیت می‌بخشد. آن وقت است که افراد به خاطر محروم نشدن از امکانات انجمن، تهیه بودجه فیلم بعدی‌شان و یا برقرار ماندن کارگاه‌های آموزشی خود، رفتاری محافظه‌کارانه و منفعلانه بروز می‌دهند و در برابر حذف فیلم مستقل و خوبی مانند «رای» سکوت می‌کنند.

پی‌نوشت: لازم به ذکر است که فیلم «رای» تنها فیلمی بود که بعد از اعلام رسمی هیئت انتخاب به خاطر ممیزی از جشنواره سی و ششم کنار گذاشته شد. اما پیش از این چند فیلم به خاطر سانسور امکان نمایش در این رویداد را از دست داده بودند.

نظر شما !!
  1. نجفدری

    کاش در خصوص جایگزین کردن منبع تامین هزینه های تولید فیلم بیشتر صحبت می کردید…
    .
    .
    از نظر من داستان این طوریه که هیچ کس دوست نداره کارش سانسور بشه و یا بهش بگن اینطوری بساز و یا این شکلی نساز…
    اما یک واقعیت تلخ وجود داره و اون هم اینه که وقتی من نوعی با یه دوربین عکاسی و نهایتا یه میکروفون اکسترنال متصل به دوربین کار میسازم و میفرستم جشنواره از طرف مقابل موقع اختتامیه می بینم فیلم هایی برنده میشن که یه لیست بلند بالا از عواملش پخش میشه،همینطور در عکس ها و فیلم های پشت صحنه شون یه گروه با تجهیزات حرفه ای سینمایی به چشم میاد-چطور میشه توقع داشت که فیلم من مورد استقبال قرار بگیره،گاها شک می برم به اینکه آیا واقعا داور ها نگاهش کردن یا نه
    .
    .
    در نتیجه من هم تصمیم می گیرم یه گروه با عوامل و تجهیزات حرفه ای در اختیار داشته باشم تا کارمو بسازم و این اینطوری میشه که فیلمساز مستقل دیروز،میاد میره زیر چتر انجمن و از امکاناتش بهره می بره در مقابلش پی همه چیو به تنش می ماله،از جمله سانسور
    .
    .
    به نظرم فیلمساز مستقل معنی نداره،مستقل از چی یا کی ؟ باید سرمایه گذار مستقل وجود داشته باشه تا بودجه ای نه بدون چشم داشت بلکه بدون اعمال نظر در اختیار گروه تولید قرار بده و در مقابل مثل سینمای بلند با اکران در سالن های مختص فیلم کوتاه سرمایه ش بهش برگرده.

    —————————————————————————————————

    ۲۴ فریم: دوست عزیز فیلم‌های زیادی با عوامل و‌ تجهیزات حرفه‌ای تولید می‌شوند که تهیه‌کننده غیر دولتی دارند. قرار نیست تنها راه پیدا کردن هزینه ساخت یک‌ فیلم‌ حرفه‌ای از انجمن بگذرد. فیلمسازان در طول تاریخ سینما همواره به دنبال سرمایه برای ساخت فیلم بوده‌اند و این جزو انکارناپذیری از حرفه‌شان است. منظور ما هم از مستقل، مستقل از بودجه‌های دولتی و ارگانی است. هیچ سرمایه‌گذاری هم وجود ندارد که بدون چشم داشت پول در اختیار کارگردان قرار دهد. از وظایف سازندگان فیلم هم هست که نسبت به این پول مسئولیت‌پذیر باشند.