آموزش: راه‌حل‌های ساده (DIY) در فیلم‌سازی: یا خودت بساز یا برو بمیر! – ۱۰ بایدِ فیلم‌سازیِ بدون بودجه

۲۴ فریم – نگار عباس‌پور: در یادداشتی که در ادامه خواهید خواند، به ده نکته‌ی مهم اشاره شده است که می‌توانند به عنوان نکاتی کاربردی برای هر فیلم‌ساز نوپایی سودمند و راه‌گشا باشند؛ راه‌کارهایی برای مدیریت منابع، زمان و بودجه و به سرانجام رساندن کار به بهینه‌ترین شکل ممکن. البته ممکن است برخی از این نکات به شکل مطرح‌شده در فضای فیلم‌سازی کشورمان مصداق نداشته باشند، ولی هر یک به وضعیتی اشاره دارند که احتمال دارد به نحوی در کارمان با آن مواجه شویم.

شرایط پول خرج کردن برای موارد غیرضروری در حین فیلم‌برداریِ کارتان آسان پیش می‌آید. باید از هر تلاشی برای «حرفه‌ای» به نظر رسیدن دوری کنید، چون معنی این تلاش معمولاً این است که دارید آن‌جایی که نباید پول هزینه می‌کنید. تمرکز کنید روی این‌که چه چیزی را بر پرده خواهید بُرد و ببینید مقرون‌به‌صرفه‌ترین روش‌ها برای رسیدن به آن تصاویر کدامند.

در ادامه ۱۰ توصیه‌ی DIY برای خودکفایی و موفقیّت در پروژه‌های بی‌بودجه می‌آید:

۱- برای فیلم‌برداری در روزهای آخر هفته برنامه‌ریزی کنید: این یعنی کرایه‌ی سه‌روزه‌ی تجهیزات با هزینه‌ی یک روز

بیش‌تر تأمین‌کنندگان تجهیزات دوربین و نورپردازی برای آخر هفته‌ها هزینه‌ی تنها یک روز را از شما می‌گیرند. تجهیزات را جمعه تحویل بگیرید و دوشنبه برگردانید. با دفترهای تأمین تجهیزات چِک کنید تا ببینید چنین امکانی را در نظر گرفته‌اند یا نه. در این مورد با آن‌ها وارد مذاکره شوید.

۲- آماده باشید. انتظار کُند پیش رفتن کارها، تأخیر بازیگران، نگرانی‌های عوامل و تقدیرهای الهی (و شیطانی!) را داشته باشید.

مشکلات همیشه وجود خواهند داشت. وقتی کارها به هم می‌ریزند، آن‌قدر بدجور غافلگیر نشوید. اصلاً تا وقتی مشکلات به وجود نیایند، کارِ من به عنوان تهیه‌کننده آغاز نمی‌شود. آشفتگی را با آغوش باز بپذیرید. با آرامش با مشکلات کنار بیایید. بدانید شیوه‌ی مواجهه‌ی شما با مشکلات است که تعیین‌کننده است.

۳- از نرم‌افزارهای فیلم‌سازی استفاده کنید تا کارتان آسان شود. این کار تأثیرات فوق‌العاده‌ای دارد.

این روزها یک عالَم تکنولوژی‌های فوق‌العاده در دنیا هست. از نرم‌افزار سِلتکس (Celtx) یا شورت‌لیستِر (ShortLister) برای برنامه‌ریزی فیلم‌برداری‌تان استفاده کنید. نرم‌افزار گوریلا (Gorilla Software) یا فازِل‌چِک (Fuzzlecheck) را بخرید تا با دقّت بیش‌تر کارتان را انجام دهید و برنامه‌ریزی و برنامه‌ی تولیدتان را کاملاً کارآمد تنظیم کنید. در کار با نرم‌افزار مووی مَجیک اِسکجوآلینگ اَند باجِتینگ (Movie Magic Scheduling and Budgeting) حرفه‌ای شوید. سازمان‌دهی مساوی‌ست با موفقیّت. بی‌گدار به آب نزنید. هیچ‌وقت.

۴- فیلم‌برداری بخش‌های مختلف فیلم‌تان را بر اساس لوکیشن و امکان دسترسی به بازیگران دسته‌بندی کنید.

فیلمنامه‌تان را تقسیم‌بندی کنید و سکانس‌های هر بازیگر و لوکیشن‌های مشترک را هر چه سریع‌تر بگیرید. وقتی نیاز نیست دوباره به یک لوکیشن برگردید، پس این کار را نکنید. بازیگری را که می‌توانید یک‌روزه پلان‌های‌اش را بگیرید، دوباره سرِ کار نیاورید. همه‌ی صحنه‌هایی را که باید در یک لوکیشن خاص گرفته شوند، هر چه سریع‌تر در یک روز فیلم‌برداری کنید. بگذارید وقتی از لوکیشنی می‌روید، دیگر کاری آن‌جا باقی نمانده باشد.

۵- دنبال لوکیشن بگردید و حین نوشتن فیلمنامه از همه‌ی زوایای مکان‌های موردنظرتان عکس بگیرید.

دنبال لوکیشن بگردید و با در ذهن داشتن لوکیشن‌های واقعی و قابل فیلم‌برداری قبل از نوشتن یا بازنویسی فیلمنامه، عملی بودن تبدیل شدن فیلمنامه‌تان به فیلم را تضمین کنید. برای شفاف‌سازی و مشخّص کردن موقعیّت‌ها و براساس فراهم بودن شرایط فیلم‌برداری فیلمنامه‌تان را بازنویسی کنید. سعی کنید بتوانید از هر لوکیشن به عنوان دو مکان مختلف استفاده کنید. آیا می‌توانید بیش‌تر از یک سکانس را آن‌جا بگیرید؟ چه‌طور می‌توانید از جابه‌جایی عوامل پرهیز کنید؟ با هر بار جابه‌جایی عوامل و بازیگران، زمان از دست می‌دهید. جابه‌جایی کم‌تر یعنی زمان بیش‌تر برای فیلم‌برداری.

۶- فقط پولی را خرج کنید که نقدی در اختیار دارید. اعتباری هزینه نکنید.

با کارت‌های اعتباری‌تان زیر بار بدهی‌های سنگین نروید. وسایل باارزشی را که دارید بفروشید تا پول لازم برای فیلم‌تان را تأمین کنید. پول قرض نکنید تا بعد سروکارتان به نرخ سودها و هزینه‌های سرسام‌آور نیفتد. تجهیزاتی که نیاز ندارید را کرایه نکنید و نخرید. لباس‌ها و وسایل صحنه‌ی مورد نیاز را مرجوع کنید به مراکز خرید و اگر امکان‌اش وجود دارد، پول‌تان را پس بگیرید (این کار از نظر قانونی هم شدنی است).

۷- برای تهیه‌ی وسایل صحنه و لباس‌ها به مغازه‌های دست‌دوم فروشی، سایت ای‌بِی (Ebay) و فروشگاه‌های حراجی سر بزنید.

بلند شوید و بروید میان وسایل دورریختنی دست‌دوم فروشی محلّه‌تان دنبال وسایل و تزئینات صحنه و لباس بگردید. فیلمنامه را بازنویسی کنید تا کم‌ترین میزان تغییر لباس را داشته باشید. وسایل و لباس‌های مورد نیازتان را قرض بگیرید تا هزینه‌ها را پایین نگه دارید. اگر می‌توانید وسایل صحنه را کرایه کنید. برای تأمین اسباب مورد نیاز، آن‌چه دارید را با دیگر اهالی فیلم‌سازی تاخت بزنید و مبادله و معاوضه کنید. به جای این‌که دکورها را بسازید، آن‌چه دارید را ارتقا دهید. گاهی اوقات یک وسیله‌ی کلیدی تمام آن چیزی است که نیاز است تا مکانی را برای‌مان تعریف کند. رسیدن به واقع‌نمایی با استفاده از وسایل جزئی زمان زیادی می‌برد.

۸- از بازیگران بخواهید لباس‌های‌شان را خودشان بیاورند و اگر لازم شد هزینه‌اش را بدهید یا یک لباس دیگر برای‌شان بخرید.

بازیگران لباس‌های زیادی دارند. ازشان بخواهید که به شما چند گزینه بدهند. اگر قرار است لباسی خونی شود یا آسیب ببیند، هزینه‌اش را به بازیگر بپردازید یا یک لباس دیگر برای‌اش بخرید. اگر قرار است لباسی آسیب ببیند یا به صورت هماهنگ تنِ چند نفر باشد، چند تا از آن بخرید. لباس‌ها را بسته‌بندی کنید. در صورت نیاز تمیزشان کنید. روی هر بسته برچسب بزنید و لباس‌های هر بازیگر را در یک بسته‌ی جداگانه نگه دارید. با توجّه به برگه‌های منشی صحنه و برگه‌های برنامه‌ریز حواس‌تان به حفظ پیوستگی (راکورد) باشد و با استفاده از همان اطّلاعات بسته‌ها را برچسب بزنید.

۹- بیش‌ترین هزینه‌تان صرف غذا، بنزین و لوکیشن می‌شود. به عوامل‌تان غذای خوب بدهید، وگرنه همه چیز به هم می‌ریزد.

گزینه‌ی پیتزا را کنار بگذارید. وعده‌های غذایی سالم و پرانرژی جزو بایدها هستند. وجود جعبه‌های آب‌معدنی و قهوه‌های غلیظ بسته‌بندی‌شده از ضروریات است. همیشه به بازیگران و عوامل پول بنزین‌شان را بدهید. اطمینان حاصل کنید که گروه فیلم‌سازی‌تان متوجّه می‌شوند که شما به فکر هستید. غذاهای گیاهی برای گیاه‌خواران و غذای مناسب برای افراد درگیر با حساسیت‌های غذایی فراهم کنید. از افراد گروه‌تان بپرسید که آیا به مادّه‌ی غذایی خاصّی حسّاسیّت دارند یا نه. طبق برنامه‌ی مشخّص به افراد گروه غذا بدهید یا بهای‌اش را بپردازید. مسئولیت فراهم کردن غذا را به یک نفر بسپارید. برای این توصیه از من تشکّر خواهید کرد.

۱۰- حساب جمع کلّی هزینه‌های‌تان را برای پرداخت مالیات داشته باشید.

همیشه حساب «هزینه‌های روزانه‌تان» را داشته باشید- بدانید تا امروز چقدر خرج کرده‌اید و بعد از این چه هزینه‌ای باید بکنید. برای پرداخت هزینه‌های روزانه‌تان دسته‌چک، کارت بانکی یا پول نقد همراه خودتان داشته باشید. آماده باشید تا در حین کار چِک بکشید و یا در صورت لزوم خسارت واردشده به یک لوکیشن را پرداخت کنید. فقط اطمینان حاصل کنید که فهرستی از هزینه‌های فیلم‌تان دارید.

خودکفا فیلم ساختن با روش های DIY بنا نیست لزوماً سخت باشد. با برنامه‌ریزی، آمادگی، داشتن حسابِ کوچک‌ترین هزینه‌ها و به قدر کافی منعطف بودن برای دست‌و‌پنجه نرم کردن با مشکلات روزانه، می‌توانید یک گروه کوچک و کارآمد سینمایی داشته باشید. سرِ فیلم‌برداریِ کارهای من، خوب غذا می‌خوریم، همه به هم اعتماد داریم و هیچ‌چیزی غافلگیرمان نمی‌کند چون از قبل به خوبی می‌دانیم که انتظار چه چیزهایی را بکشیم و می‌دانیم مسئولیّت هر کدام‌مان چیست. وظیفه‌ی شما این است که با دیگران ارتباط برقرار کنید، همکاری کنید و به گروه‌تان اهمیّت بدهید و نتیجه‌ی همه‌ی این‌ها را هر بار روی پرده خواهید دید.

نویسنده: جولیَن گرَنت (Julian Grant)

جولین گرنت فیلم‌سازی است که تا به حال چندین جایزه گرفته و از اساتید ثابت دانشگاه کُلُمبیا در شیکاگوست. او در طول بیست سال گذشته، فیلم سینمایی، تلویزیونی، و فیلم‌های بلند مستقل برای چندین پخش‌کننده ساخته است. جولین در حال حاضر در حوزه‌ی تدریس فیلم‌سازی در مقیاس کوچک (مایکرو سینما) و فیلم‌سازی DIY فعّال است و در این زمینه سخنرانی می‌کند و می‌توان برای مشاوره و برگزاری سخنرانی با او در تماس بود. این مطلب در ابتدا در وبلاگ رِیندَنس منتشر شده و حالا با کسب اجازه بار دیگر این‌جا منتشر می‌شود.

منبع: indiewire.com

ترجمه‌: نگار عباس‌پور