en
شنبه ۲۵ مرداد ۱۳۹۹

صفحه اصلی - آموزش - آموزش: سه درس بلاکینگ از فیلم «بالا و پایین» آکیرا کوروساوا

۲۴ فریم – سرویس آموزش: بلاکینگ یکی از مهم‌ترین و کاربردی‌ترین تکنیک‌های کارگردانی سینماست که ریشه در سنتی تئاتری دارد. کارگردان با بهره‌گیری از یک بلاکینگ مناسب قادر خواهد بود با چینش دقیق بازیگران و اجزای صحنه و مدیریت و طراحی هدفمند حرکات آن‌ها، ضمن پیش بردن داستانی با فضایی طبیعی به لحاظ میزانسن، لایه‌های مضمونی اثرش را نیز در برابر مخاطب قرار دهد و از این راه به غنای اثر خود بیافزاید. ویدئو-مقاله‌ی این هفته از سرویس آموزش ۲۴ فریم به بررسی تعریف دقیق بلاکینگ می‌پردازد و سعی دارد با تحلیل سه لحظه‌ی ویژه از اثر درخشان «بالا و پایین» (که با نام «بهشت و دوزخ» نیز شناخته می‌شود) از «آکیرا کوروساوا» به چند و چون دست‌یابی یه یک بلاکینگ بی‌نقص اشاره کند.

آکیرا کوروساوا استادی در فیلم‌سازی، و به خصوص در بلاکینگ، بود.

دوربین‌های روی دست، یک بار در اوایل دهه‌ی ۲۰ میلادی و بار دیگر در اواخر دهه‌ی ۵۰، بسیار رونق یافتند و همین باعث شد حرکت دوربین خود به هنری قابل‌توجه تبدیل شود. فیلم‌سازان دیگر مجبور نبودند برده‌ی هیولای سه‌پای آهنی‌ای باشند که به نام «سه‌پایه» شناخته می‌شود. بلکه با در دست داشتن یک Parvo ی هندل‌دار، Bolex شانزده میلی‌متری و Éclair 16 با blimp* سرخود، آن‌ها می‌توانستند مانند ژیمناست‌ها مانور بدهند و حرکات آکروباتیک باورنکردنی انجام بدهند، بدون این‌که نگران خستگی یا خراب شدن صدا به دلیل وجود موتورهای پرسروصدا باشند.

از آن زمان، حرکت دوربین تبدیل به گل سرسبد فیلم‌برداری شده است، اما نوع دیگری از حرکت سینمایی هم داریم که به همان میزان در بیان داستان‌های بصری و جلب توجه مخاطب مؤثر است: چینش و حرکت عناصر درون صحنه که با نام «بلاکینگ» شناخته می‌شود.

خب، چگونه می‌توانیم از بلاکینگ برای داستان‌پردازی تصویری بهتر استفاده کنیم؟ در پاسخ به این سوال به سه نکته می‌توان اشاره کرد که از‌ کارکردهای مهم بلاکینگ هستند:

۱- هویت شخصیت‌ها را آشکار کنید.

ما ندانسته شخصیت خودمان را بروز می‌دهیم، با اداها، طرز راه رفتن، فراز و فرودهای صدای‌مان و انبوهی دیگر از حرکات ناخودآگاهی که به دیگران نشان می‌دهند ما که هستیم، چه می‌خواهیم و چه حسی داریم، و این‌ها دقیقاً همان چیزهایی هستند که موقع بلاکینگ باید به کار بگیرید. شما می‌توانید فقط با حرکت دادن شخصیت‌های‌تان از یک طرف تصویر به طرف دیگر، وادار کردن‌شان به انجام کاری یا صرفاً ثابت نگه داشتن‌شان، به مخاطب‌تان اطلاعات زیادی راجع به آن‌ها منتقل کنید.

بلاکینگ فرصت بیان احساسات و افکار درونی شخصیت‌ها را از طریق حرکت‌های بیرونی‌شان می‌دهد، یا به قول ویدئو، این امکان را فراهم می‌کند که «احساسات‌شان را اجرا کنند».

مسلماً بلاکینگ خوب باید هدفمند باشد، مگر این‌که یک موزیکال بسازید. شخصیت‌های شما باید طوری حرکت کنند که طبیعی به نظر بیاید، انگار که هدف آن‌ها چیزی فراتر از ابزار انتقال اطلاعات شما بودن است.

۲- تابلوهایی خلق کنید که با مخاطب حرف می‌زنند.

یک کاربرد دیگر بلاکینگ خلق تصاویری تأثیرگذار است که راجع به داستان، صحنه یا آن لحظه به طور کل چیزی می‌گویند. در مقیاس کوچک‌تر، موقعیت جایگیری یک شخصیت در تصویر می‌تواند راجع به خود او نکته‌ای خاص بیان کند، اما کافی‌ست چند عنصر دیگر –شخصیت‌هایی دیگر، وسایل صحنه و چینش آن‌ها در یک فضای خاص- اضافه کنید تا ببینید به راحتی به چندین قطعه از تصویر می‌رسید که در کنار هم قرار گرفته‌اند تا از چیزی ورای خودشان حرف بزنند.

به عبارتی دیگر، بلاکینگ خوب این امکان را به شما می‌دهد که تابلوها یا بازنمایی‌هایی بصری خلق کنید که می‌توانند مثل متنی ادبی خوانده شوند و انبوهی از اطلاعات راجع به شخصیت‌های‌تان، مضمون‌ها و حتا کل داستان به مخاطب شما انتقال دهند.

۳- به مخاطب بگویید کجا را نگاه کند.

یکی از چالش‌برانگیزترین بخش‌های خلق تصاویر مؤثر، توانایی هدایت دید مخاطب به همان‌جایی که در نظر دارید، در لحظه‌ی مدنظرتان، است. مسلماً حرکات دوربین و نماهای بسته پیام روشنی به مخاطب می‌دهند که توجه‌اش را کجا متمرکز کند، اما بلاکینگ هم سازوکارهای بسیاری در این راستا در اختیار شما می‌گذارد. نکته این است که بدانید آن سازوکارها چه هستند.

چیزهایی مثل حرکت شخصیت‌ها، فضای منفی، قرارگیری در مرکز کادر و خطوط دید کمک می‌کنند که نگاه مخاطب به مهم‌ترین جای قاب هدایت شود. هر چیزی که فوکوس باشد، هر چیزی که رو به دوربین باشد، هر کسی که در حال حرف زدن باشد، هر چیزی که نزدیک‌تر، بزرگ‌تر، رنگارنگ‌تر، متفاوت یا پرکنتراست‌تر باشد، همگی توجه بیننده‌ی شما را جلب می‌کنند.

پس موقعی که شروع به بلاکینگ صحنه‌های‌تان می‌کنید، این مفاهیم را در ذهن داشته باشید. اگر کمی وقت و فکر پشت بلاکینگ‌تان بگذارید، ده برابرش را پس خواهید گرفت. خیلی زود متوجه خواهید شد که تا چه حد می‌توان درون فضایی به نظر بی‌اهمیت اطلاعات انباشت، و از این‌جاست که شما در مسیرتان برای تبدیل شدن به داستان‌گویی پرتوان‌تر، پیچیده‌تر و گزیده‌گوتر قرار خواهید گرفت.

تیم Cinefix در این ویدئو-مقاله سه کارکرد اصلی بلاکینگ را با نگاه به درام جنایی «بالا و پایین» (۱۹۶۳)، اثر آکیرا کوروساوا، تشریح می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه این فیلم‌ساز بزرگ با مهارت و چیره‌دستی این سه کارکرد مهم بلاکینگ را در خدمت داستان‌گویی بی‌نظیر خود قرار می‌دهد. این ویدئو-مقاله را با ترجمه و زیرنویس اختصاصی گروه سرویس آموزش ۲۴ فریم ببینیم.

*Blimp: کاور عایق صدا برای دوربین‌های فیلم‌برداری (م.)

ترجمه‌ی متن و ویدئو: کیانا نیکلایی

زیرنویس و گرافیک: مصطفی خانی‌پور

آموزش: سه درس بلاکینگ از فیلم «بالا و پایین» آکیرا کوروساوا

  1. رفعت گفت:

    مرسی برای ویدئو،
    جالب و مفید بود

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

24 فریم | همه چیز درباره فیلم کوتاه