آموزش: فیلمنامه‌های منتخب فیلم کوتاه – ۵۴: رآی

۲۴ فریم – سرویس آموزش: مجموعه «فیلمنامه‌های منتخب» سرویس آموزش ۲۴ فریم، در پنجاه و چهارمین عنوان خود، فیلمنامه‌ی فیلم کوتاه «رآی» نوشته‌ی «سپیده برنجی» و «پیمان نعیمی» را تقدیم مخاطبان خود می‌کند. فیلمی که بر مبنای این فیلمنامه و به کارگردانی «سپیده برنجی» ساخته شده، منتخب جشنواره‌ی دانشجویی نهال، جشن خانه‌ی سینما، جشنواره‌ی فیلم ده و جشنواره‌ی فیلم کوتاه تهران بوده که در جشنواره‌ی نهال نامزد دریافت جایزه‌ی بهترین تدوین و برنده‌ی دیپلم افتخار بهترین بازیگر زن شده است.

فیلمنامه‌ی «رآی» را می‌توان تلاشی ارزش‌مند در گونه‌ی فیلم‌های کودک و نوجوان دانست؛ فیلمنامه‌ای که قهرمان خود را بنا به عرف دیگر فیلم‌های این گونه نوجوانی انتخاب می‌کند که بناست با از سر گذراندن تجربه‌ای ویژه به درکی درست‌تر از زندگی برسد. رایا، دختر قهرمان مصمم و عمل‌گرای «رآی»، با یک پرسش اساسی روبه‌روست و فیلمنامه، برای آن‌که او را در مسیر رسیدن به پاسخی برای پرسش‌اش هدایت کند، دو مسیر موازی برای او طراحی می‌کند: تسویه حسابی کودکانه در مدرسه و مشکلی بزرگ‌تر در خانه. نویسندگان اثر موفق شده‌اند توازنی مطلوب میان این دو رویداد برقرار کنند؛ رایا از تجربه‌ی رویداد نخست چیزی می‌آموزد، با مشکلی در خانه مواجه می‌شود و در نهایت خود به راه‌حلی برای مشکل رویداد دوم می‌رسد. فیلمنامه‌نویسان کوشیده‌اند با افزودن جزئیاتی شخصیتی از رایا (خیال‌پردازی، گل‌سر، علاقه‌اش به گیم و دایناسورها و همچنین گفت‌وگوهای ذهنی‌اش با خود) هر چه بیش‌تر به فضای ذهنی قهرمان کوچک نزدیک شده و از او شخصیتی باورپذیر و ملموس بسازند‌. از سوی دیگر، تقابل‌های رایا با سایر شخصیت‌های داستان نیز قابل‌توجه‌اند: تردید او در مواجهه با کار دوستان‌اش، ترس/نفرت او از معلم‌اش، تقابل با مادر منفعل‌اش (صحنه‌ی املا گفتن را به یاد بیاورید)، احساس شباهت با پدر عمل‌گرای‌اش و در نهایت تغییر رفتاری که نسبت به زن صاحب‌خانه دارد و شکل‌دهنده‌ی عامل تحول شخصیتی اوست. خالقان اثر البته با هوشیاری پایانی نسبتاً باز برای فیلمنامه در نظر می‌گیرند؛ هر چه باشد، «رآی» فیلمنامه‌ای‌ست که در این زمانه‌ی اتهام‌زنی‌ها و تلخی‌های بی‌معنا پیشنهاد «گفت‌وگو» می‌دهد و رسیدن به چنین هدف و پیامی شاید بسیار مهم‌تر از آن است که بدانیم سرانجام تقابل نهایی فیلم چه خواهد بود.

«سپیده برنجی»، کارگردان و یکی‌ از نویسندگان «رآی»، درباره‌ی تجربیات خود از مواجهه با بچه‌ها و چگونگی شکل‌گیری ایده‌ی اثر و مضمون موردنظرش، برای ۲۴ فریم چنین نوشته است:

پیش از این‌که بتوانم فیلمی بسازم، به معلمی مشغول بودم. تجربه‌ی مشاهده‌ی دقیق بچه‌ها و زیستن عمیق و هر‌روزه کنار آن‌ها دغدغه‌ی پرداختن به این نسل جدید را در من زنده کرد. سر کلاس و درگیر یک کار گروهی با بچه‌ها بودم که اولین جرقه‌های فیلمنامه‌ای درباره و برای آن‌ها در ذهن‌ام شکل گرفت. یک بار چندتای‌شان را دیدم که کنار پنجره ایستاده‌اند و دارند روایتی برای آن‌چه بیرون از پنجره می‌گذرد می‌سازند؛ درست مثل کاری که خودم در کودکی می‌کردم، انگار از پشت پنجره می‌خواهم جهان را بشناسم. یک بار دیگر توی خیابان در حال قدم زدن بودم، نه در نقش معلم، بلکه در نقش یک دانشجوی سینما. ناگهان دست کردم توی جیب‌ام و چند کاغذ کوچک توی دست‌ام پیدا کردم. چند جمله روی این کاغذها نوشته شده بود که همه جمله‌هایی از زبان یک بچه بودند که می‌خواهد کنترل امور را به دست بگیرد. احتمالاً تمرینی برای نوشتن بود که از یادش برده بودم. جوری منقلب شدم که سریع کاغذ را گذاشتم توی جیب‌ام و تا مدت‌ها فراموش‌اش نکردم. با نگاه کردن به همه‌ی شاگردان‌ام و از جمله رایا، بازیگر فیلم، کم کم به تصوری از این نسل رسیدم که برای‌ام بی‌نهایت جذاب بود. بعدتر با «پیمان نعیمی» همه‌ی آن‌چه را قرار بود این فیلم بگوید شکل دادیم و فیلمنامه را نوشتیم. داستان دختری به نام رایا که همانند اسم‌اش می‌خواهد بیندیشد. رایا نماینده‌ی نسلی است که فکر می‌کند به واسطه‌ی اندیشه همیشه می‌توان راهی پیدا کرد. او امیدوار است و برای درک جهان به این راحتی‌ها تسلیم نمی‌شود.

دریافت فایل PDF فیلمنامه:

فیلمنامه رآی