آموزش: فیلمنامه‌های منتخب فیلم کوتاه – ۵۷: قانون دایره

۲۴ فریم – سرویس آموزش: پنجاه و هفتمین فیلمنامه از «فیلمنامه‌های منتخب» سرویس آموزش ۲۴ فریم به فیلمنامه‌ی «قانون دایره» نوشته‌ی «مهرشاد گل‌کاریان» اختصاص یافته است‌. این فیلم منتخب بخش مسابقه‌ی شانزدهمین دوره‌ی جشنواره‌ی فیلم کینوپروبا (Kinoproba) (۲۰۱۹- شهر یکاترینبورگ روسیه)، بیست و یکمین دوره‌ی جشنواره‌ی فیلم کوتاه بانتر هوند (Bunter Hund) (۲۰۲۰- شهر مونیخ آلمان)، شانزدهمین دوره‌ی جشنواره‌ی دانشجویی نهال (تهران) و شصت و چهارمین جشنواره‌ی منطقه‌ای سینمای جوان (آسوریک- شهر زاهدان) بوده که از جشنواره‌ی آسوریک موفق به دریافت جایزه‌ی ویژ‌ه‌ی هیئت داوران و دیپلم افتخار بهترین فیلم کوتاه داستانی شده است.

فیلمنامه «قانون دایره»، بیش از آن‌که داستانی درباره‌ی یک انتقام خشونت‌بار غیرمعمول باشد، فیلمنامه‌ای‌ست درباره‌ی «دیدن» و فجایعی که این «دیدن» می‌تواند رقم بزند. با دقت در ساختار اثر مشاهده می‌شود که نویسنده از این موتیف ساختاری «دیدن» به عنوان عامل وحدت‌بخش اجزای پیرنگ بهره برده است؛ فیلمنامه با صحنه‌ای فلش‌بک آغاز می‌شود که وقایعی با دوربین در حال ضبط شدن هستند، سپس با حرکت به ۱۶ سال بعد، به نگاه اضطراب‌آور و پنهانی مسعود به آنیتا در خانه می‌رسیم، در ادامه وقایع ضبط‌شده بر دوربین فراخوانی می‌شوند، مسعود اذعان می‌کند که در گذر سال‌ها زندگی سعادتمندانه‌ی بابک و مهری را می‌دیده و در انتها به انتخاب عجیب شخصیت رنج‌کشیده‌ی داستان می‌رسیم که دختر را به دیدن انتقام خون‌بار خود دعوت می‌کند؛ دختری که در شب مرگ فرزند مسعود نطفه‌اش به دست قاتلان آن فرزند بسته شده است. در واقع، پای‌بندی به همین مضمون است که شاید توانسته انسجام ساختاری فیلمنامه را حفظ کند؛ انسجامی که به سادگی می‌توانست به دلیل وجود شکاف زمانی میان وقایع داستان، فیلم را دچار مشکل کند. از طرف دیگر، «قانون دایره» به نوعی یادآور سینمای میشائیل هانکه، و به ویژه فیلم «پنهان» (۲۰۰۵) او، نیز هست و به نظر می‌رسد نویسنده بی‌میل نبوده که طبع خود را در بازتعریف داستانی خشونت‌بار با محوریت تصویر و نگاه بیازماید. البته قضاوت درباره‌ی این که این تلاش تا چه حد خلاقانه و موفقیت‌آمیز بوده با مخاطب است.

«مهرشاد گل‌کاریان»، نویسنده و کارگردان اثر، درباره‌ی آن‌چه منجر به شکل‌گیری ایده‌ی «قانون دایره» شد، برای ۲۴ فریم چنین نوشته است:

نطفه‌ی اولیه‌ی ایده‌ی فیلم زمانی بسته شد که در رجوع به وسایل قدیمی، هندی‌کم پدرم را یافتم. این دوربین در زمان کودکی من و در خانه‌ی ما ارج و قرب غریبی داشت. من، به عنوان یک کودک، همیشه دوست داشتم با آن فیلم‌برداری کنم، اما این کار از طرف پدرم، با این توجیه که “بچه‌بازی” نیست، برای من و خواهرم منع شده بود. بنابراین، هر وقت که پدرم خانه نبود، من با ذکاوتی شرلوک هولمز‌گونه آن را در نقاط پنهان می‌یافتم، و با بهره‌گیری از بچه‌های هم‌سن و سال‌ام با آن فیلم‌های کودکانه می‌ساختم. در آن زمان، ترکیب غریبی از احساسات را تجربه می‌کردم؛ لذت خلق یک فیلم که با حس گناهکاری به خاطر فریب پدرم در هم آمیخته شده بود. وقتی بعدِ سال‌ها دوباره دوربین را یافتم، به این فکر کردم که جالب خواهد بود اگر خواستن این دوربینِ ممنوعه از طرف یک کودک زمینه‌ساز اتفاقی باشد…

دریافت فایل PDF فیلمنامه:

فیلمنامه قانون دایره