آموزش: فیلمنامه‌های منتخب فیلم کوتاه – ۶۴: به چیزی دست نزن

۲۴ فریم – سرویس آموزش: در شصت و چهارمین عنوان از مجموعه «فیلمنامه‌های منتخب» سرویس آموزش ۲۴ فریم، امروز فیلمنامه‌ی فیلم کوتاه «به چیزی دست نزن» نوشته‌ی «ارغوان حیدراسلام» تقدیم مخاطبان می‌شود. این فیلم کوتاه نامزد دریافت جایزه‌ی بهترین کارگردانی و برنده‌ی تقدیر ویژه‌ی هیئت داوران در شانزدهمین جشنواره‌ی دانشجویی نهال بوده و همچنین در دهمین دوره‌ی جشن مستقل تهران، بخش‌های ملی و بین‌الملل سی و ششمین دوره‌ی جشنواره‌ی فیلم کوتاه تهران و بیست و پنجمین جشنواره‌ی SPE MEDIA آمریکا حضور داشته است.

«به چیزی دست نزن» فیلمنامه‌ای‌ست درباره‌ی یک جنایت هول‌ناک و ذهن پریشانی که مرتکب آن می‌شود؛ اما ویژگی این فیلمنامه در این‌جاست که موفق می‌شود با دو تمهید داستان خود را به شکلی متفاوت بیان کند: یکی پرهیز از مانور بر روی کنش جنایت‌بار قهرمان و دیگری طراحی چیدمانی از اطلاعات و جزئیات به ظاهر کم‌اهمیت و همچنین یک روند طبیعی برای ارائه‌ی این اطلاعات. «به چیزی دست نزن» بهترین شروع ممکن برای ساختار خود را انتخاب می‌کند: بردن ما به خلوت قهرمان که هر چند زنی عادی و محترم به نظر می‌رسد که در حال فراهم کردن مقدمات یک مهمانی‌ست، اما جزئیات رفتاری او حاکی از ذهنی بیمار و روان‌پریش هستند. به این سیر جزئیات دقت کنید: خراش روی دست زن، تزئین کیک، وزیدن باد از پنجره و کنده بودن توری، چسب تقریباً تمام شده، چیدن قاب‌های عکس و در نهایت پوشاندن ترک دیوار با برگ‌های گلدان. این یک مقدمه‌ی تصویری جذاب است که هم در ساختار پیرنگ به درستی جای می‌گیرد و هم موفق می‌شود اطلاعات قابل‌ملاحظه‌ای درباره‌ی شخصیت اصلی به ما بدهد. این روند با برخورد تحکم‌آمیز قهرمان با دخترش کامل می‌شود. پس از این مقدمه، موقعیت مرکزی، مهمانی، آغاز می‌شود. در این‌جا نویسنده با ارائه‌ی گفت‌وگویی پنهانی و طرح مساله‌ای پرسش‌برانگیز (غیبت پدر) شکلی معمایی به داستان می‌دهد. گفت‌وگویی که به انتها نمی‌رسد و قدری بر تنش می‌افزاید. تصمیم نویسنده برای ادامه‌ی ماجرا جالب است. او گفت‌وگوهای بعد از این جا را به سمت و سویی دیگر می‌برد (صحبت‌ها درباره‌ی مدرسه‌ی بچه‌ها و … ). به نظر می‌رسد شاید اشتباه کرده باشیم، اما در این‌جاست که «به چیزی دست نزن» ضربه‌ی اصلی خود را وارد می‌کند. توازی جزئیات رفتاری قهرمان در ابتدا و انتهای داستان نیز قابل‌توجه است (بریدن کیک دایره به شکل مربع و قرار دادن صندلی جلوی پنجره). تمام این جزئیات و سیر داستان در سه سکانس و در موقعیت مرکزی معین و محدودی جمع شده‌اند و این باعث می‌شود که «به چیزی دست نزن» را بتوان تجربه‌ای موفق در نگارش متنی برای یک فیلم کوتاه و همچنین درباره‌ی قهرمانی روان‌پریش و خطرناک دانست.

«ارغوان حیدراسلام»، نویسنده و کارگردان «به چیزی دست نزن»، در یادداشتی درباره‌ی دیدگاه خود نسبت به پیچیدگی‌های مدیوم سینما، تجربه‌ی مخاطب و دغدغه‌ی خود از نگارش و ساخت این اثر برای ۲۴ فریم چنین نوشته است:

همیشه مدیوم سینما برای‌ام پیچیده بوده است. مدیومی که کشف قابلیت‌های آن سال‌ها و گاهی بیش از طول عمر یک انسان طول می‌کشد. مفهومی که قرار است توسط تصاویر و صداها انتقال بیابد. چیزی که در محیط در جریان است و قابل دیدن نیست اما احساس می‌شود. احساسات نهفته‌ای که حتا کاراکترها ممکن است به آن‌ها آگاه نباشند. اما ما به عنوان مخاطب در مواجهه با یک فیلم، تجربه‌ای داریم که عمر این تجربه هم‌اندازه‌ی خود سینماست. پیش از آن وجود نداشته است. ما هیچ‌گاه نمی‌توانیم خود کاراکتر باشیم، اما هیچ‌گاه هم نمی‌توانیم خارج از فیلم باشیم.

دغدغه‌ام برای ساخت فیلم «به چیزی دست نزن» به چالش کشیدن توانایی این مدیوم برای انتقال مفهومی درونی‌ست.

دریافت فایل PDF فیلمنامه:

فیلمنامه به چیزی دست نزن