آموزش: فیلمنامه‌های منتخب فیلم کوتاه – ۷۰: امتحان

۲۴ فریم – سرویس آموزش: مجموعه «فیلمنامه‌های منتخب» سرویس آموزش ۲۴ فریم، امروز، با فیلمنامه‌ی «امتحان»، نوشته‌ی «سونیا حداد» و «فرنوش صمدی»، به هفتادمین عنوان خود می‌رسد. امیدواریم که همچنان در این بخش مورد توجه مخاطبان گران‌قدر خود باشیم و بتوانیم نقشی در فراهم کردن منابع آموزشی سینمایی برای‌شان داشته باشیم. فیلم کوتاه «امتحان»، به کارگردانی «سونیا حداد»، موفق به کسب افتخاراتی چون برنده‌ی جایزه‌ی ستاره‌ی طلایی برای بهترین فیلم کوتاه از جشنواره‌ی اِل گونا (مصر)، برنده‌ی جایزه‌ی بهترین فیلم کوتاه داستانی از بخش بین‌الملل جشنواره‌ی فیلم کوتاه و مستند بیلبائو (اسپانیا)، برنده‌ی جایزه‌ی بهترین فیلمنامه از جشنواره‌ی بین‌المللی فیلم کوتاه تهران، برنده‌ی جایزه‌ی بزرگ هیئت داوران از جشنواره‌ی AFI Fest (آمریکا)، برنده‌ی جایزه‌ی EDA به عنوان بهترین فیلم از یک کارگردان زن از جشنواره‌ی ویسلر (کانادا)، برنده‌ی جایزه‌ی بهترین فیلم کوتاه بین‌المللی از جشنواره‌ی Afrodite Shorts (ایتالیا) و جایزه‌ی ویژه‌ی هیئت داوران برای بازیگری و تقدیر برای کارگردانی از جشنواره‌ی ساندنس (آمریکا) شده و همچنین در جشنواره‌هایی چون تورنتو، اوپسالا، لیدز، لندن، پراگ، فجر، تامپره، پورتلند و … حضور داشته است.

فیلم‌نامه‌ی «امتحان» همانند معنای لغویِ عنوان‌َش داستانِ «به محنت افکندن» است. دختر «امتحان» دارد، از آخرین امتحان‌های مدرسه؛ اما در برزخ میانِ نوجوانی و بزرگسالی به «محنتی» عظیم‌تر می‌افتد؛ «محنتی» برآمده از تاریکی‌های دنیای بزرگسالان؛ بسته‌ی موادِ اولِ صبحِ مشتریِ پدرش که تا پایانِ فیلم‌نامه نیز از تحویل داده شدن امتناع می‌ورزد و حتی در همان پوسته‌ی شکافته‌نشدنی و رسوخ‌ناپذیرش به درونِ بدنِ دختر رخنه می‌کند. این دختر بر خلاف بسیاری از همسالانَ‌ش که از آستانه‌ی خوشی‌ها و لذت‌های پنهانی به استقبالِ بزرگسالی می‌روند، برای عبور از تنبیه‌ها، شماتت‌ها و حرمان‌ها «محنت» بزرگسالیِ خود را مثل بغضی گلوگیر فرو می‌دهد. تنِ او دیگر یک تنِ بکرِ کودکانه نیست. پدرش و مدرسه تنِ او را حاملِ «محنت‌ها» و تاریکی‌های خود کرده، او را با فشارِ تُرش و تلخِ قِی به دنیای بی‌رحمِ بزرگسالی پرتاب کرده‌اند. در این دنیا، و از نظرگاهی مرتفع (همان‌گونه که فیلمنامه اشاره می‌کند)، او نقطه‌ی سیاه ناچیزی بیش نیست. درست مثل سیاهیِ «محنتِ» قی شده پیش نور خورشید، وقتی دختر از سلامت محموله اطمینان حاصل می‌کند. اما این نقطه‌ی سیاه نقطه‌ی سفیدی را میانِ جمع پرتاب می‌کند: توپ سفیدی که دختر به میان جمعِ هم‌مدرسه‌ای‌هایش پرتاب می‌کند. نقطه‌یِ سپیدِ بازی و خوشی میانِ نقاطِ سیاهِ دختران دست به دست می‌شود و یین و یانگ را به ذهن می‌آورد؛ قطب‌های مخالف و متضاد جهان که گویی این‌جا تعادل خود را از دست داده‌اند.‌ سپیدی کمیاب و شتابان میان سیاهی‌ها می‌گذرد.

«سونیا حداد»، کارگردان و یکی از نویسندگان فیلمنامه‌ی «امتحان»، درباره‌ی نحوه‌ی شکل‌گیری ایده‌ی فیلم، روند نگارش و پیش‌زمینه‌ی ذهنی خود از داستان فیلم، برای ۲۴ فریم چنین نوشته است:

مدت‌ها بود که تصویر شرایطی در ذهن‌ام نقش بسته بود؛ تصویر انسانی در شرایطی خاص که مجبور به بلع چیزی می‌شود که نباید! تا یک روز در جمعی دوستانه، داستانی واقعی و مشابه داستان فیلمنامه‌ی نهایی‌ام شنیدم که در مدرسه اتفاق می‌افتاد. داستان را به محیط مدرسه‌ای که در آن درس خوانده بودم و شرایط شخصی‌ام گره زدم و شد فیلمنامه‌ی «امتحان». ایده‌ی اولیه و فیلمنامه‌ی اولیه را ظرف مدت ۲ یا ۳ روز نوشتم و با فرنوش صمدی دیالوگ‌ها را مروری کردیم. می‌خواستم همه چیز شبیه مدرسه‌ی خودم باشد؛ دبیرستانی بزرگ با ناظم‌هایی سخت‌گیر و داستان گشتن کیف‌ها. آن‌قدر فضای ترسناک ناظم ارشد مدرسه‌ی ما همیشه در ذهن‌ام تازه است که به تصویر کشیدن‌اش برای‌ام سخت نبود. ولی اگر می‌خواستم ظاهر و شخصیت واقعی ناظم خودم را وارد داستان کنم، این دیالوگ در ذهن مخاطب شکل می‌گرفت که «مگه می‌شه؟!». حال بماند که کاراکتر ناظم حاضر در فیلم امتحان ورژن تلطیف‌شده‌ی کاراکتر واقعی است!
هسته‌ی اصلی داستان امتحان، تصاویر، و فضای حاکم بر داستان از خودآگاه‌ام بیرون آمده‌اند.

دریافت فایل PDF فیلمنامه:

فیلمنامه امتحان