en
پنج شنبه ۱۹ تیر ۱۳۹۹

صفحه اصلی - آموزش - آموزش: فیلمنامه‌های منتخب فیلم کوتاه – ۷۳: سور بز

۲۴ فریم – سرویس آموزش: هفتاد و سومین عنوان از مجموعه «فیلمنامه‌های منتخب» سرویس آموزش ۲۴ فریم به فیلمنامه‌ی فیلم کوتاه «سور بز»، نوشته‌ی «سعید زمانیان»، اختصاص یافته است. این فیلم کوتاه برنده‌ی دیپلم افتخار بهترین فیلم کوتاه معناگرا از هفدهمین جشنواره‌ی بین‌المللی داکا، برنده‌ی جایزه‌ی بهترین فیلمنامه‌ی کوتاه از جشنواره‌ی Independent Shorts Awards آمریکا، برنده‌ی جایزه‌ی بهترین فیلمنامه‌ی کوتاه از جشنواره‌ی بین‌المللی Independent Talents آمریکا، برنده‌ی جایزه‌ی بهترین فیلمنامه‌ی کوتاه از جشنواره‌ی Rome Independent Prisma Awards ایتالیا و نامزد دریافت جایزه در سه بخش از دهمین جشن مستقل خانه‌ی سینما بوده و همچنین منتخب جشنواره‌هایی چون سی‌ و ششمین دوره‌ی جشنواره‌ی فیلم کوتاه تهران، سی و هشتمین دوره‌ی جشنواره‌ی فیلم فجر، آلمریای اسپانیا، کینوفیلم منچستر انگلستان، لاندشات آلمان و … بوده است.

«سور بز»، که نام خود را از رمان ماریو بارگاس یوسا وام گرفته است، همانند آن رمان ناظر بر نسبت میان «قدرت (متجلی در مفهوم سور) و شهوت (متجلی در تصویر بز در باورهای اساطیری)» است، هر چند به نحوی سلبی. کودکِ فیلمنامه‌ی «سور بز»، سعید، بر خلاف آن‌چه نام‌اش معنا می‌دهد، ابداً «خوشبخت و نکوروز» نیست. پدر او را دعوت به یک معامله کرده است: دوچرخه به جای حیوان خانگی‌اش، بزی که در روایت فریب‌آلود پدر برای پسر باید به باغ برود؛ در حقیقت همانند بز عزازیل قربانی شود، تا باری از این خانوار کم کند. پسر با وجود اشتیاق‌اش به داشتنِ یک دوچرخه، بز را به دوچرخه ترجیح می‌دهد و برای حفظ و در آغوش کشیدن حیوان به خانه می‌دود و دیگر حیوان را «یکپارچه» پیدا نمی‌کند؛ تکه‌ای از حیوان، خونِ او، در میانه‌ی جدا شدنِ سرش از تن به صورتِ سعید می‌پاشد و زنگوله‌اش در دست دایی است. این بریدگی‌ها و شکاف‌ها در وجود سعید نیز شکاف‌هایی عمیق و شیزوفرنیک می‌سازند و او را میانِ بازی‌ها و خوشی‌های گذشته با بز کوچک و تلاشی اندوه‌بار برای ترمیم و سرهم‌آوردنِ تنِ تکه‌تکه‌ی بزِ مذبوح با دوختنِ آن تب‌دار و بی‌تاب می‌کنند. فیلمنامه با تقطیع و تدوین و تمهید روایتیِ دوختن شلوار پدر، شلواری که در کلیتِ خود پوسیده و دیگر قابل دوختن نیست، بر این شکاف‌های سرِهم‌نیامدنی تأکید می‌ورزد و در انتها نیز با گذاشتنِ سرِ بز رویِ تنِ پسر در کلاسِ درس، با نگاه خیره‌ی سعید به دوربین با صدایی بی‌صدا می‌گوید: “من سعید نیستم، من بزِ سعیدم.” و هشدارِ آینده‌ای را می‌دهد که اشتیاق‌های سربریده و شکافته‌ی کودکی و قدرت‌های نداشته سربرمی‌آورند و فاجعه می‌سازند تا نشان دهند: بزرگ که می‌شویم، یادمان نمی‌رود.

«سعید زمانیان»، نویسنده و کارگردان «سور بز»، درباره‌ی موضوع فیلمنامه‌اش، چگونگی شکل‌گیری ایده و زمینه‌های روان‌شناختی مرتبط با بحث تروما و مواجهه با مرگ در کودکان برای ۲۴ فریم چنین نوشته است:

فیلمنامه‌ی «سور بز» درباره‌ی کودکی است که در زندگی با یک فقدان بزرگ روبه‌رو می‌شود و به شیوه‌ی خودش با آن کنار می‌آید.
ایده‌ی اولیه‌ی این فیلمنامه از یک خاطره‌ی کهنه در دوران کودکی‌ام سرچشمه گرفت و آغشته به عنصر خیال و روایت سینمایی شد.
همه‌ی ما در زندگی تجربیاتی داریم که می‌توانند دستمایه‌ی اولیه‌ی یک اثر قرار گیرند. البته فکر می‌کنم گذشت زمان کمک می‌کند تا شما بتوانید با نگاهی موشکافانه و به دور از هیجانات و احساسات لحظه‌ای یک حادثه را تحلیل و بررسی کنید.
در رابطه با فیلمنامه‌ی «سور بز» موضوع پرداختن به رابطه‌ی ترومای کودکی و درک مرگ به عنوان یک حقیقت اهمیت پیدا کرد.
کودکان‌ در چه سنی مرگ را درک می‌کنند؟
روان‌شناسان معتقدند که کودک خردسال، بدون در نظر گرفتن این‌که از لحاظ نظری توانایی درک مرگ را دارد یا نه، اصل مطلب را درمی‌یابد.
بر اساس تحقیقات، کودک از دوسالگی می‌تواند خود را از محیط متمایز کند و زنده را از غیرزنده تشخیص دهد. همین طور که کودک میان آگاهی و ناآگاهی و میان خواب و بیداری در نوسان است، برداشتی از این دو وضعیت پیدا می‌کند. چیزی که در مورد کابوس دیدن و ناگهانی برخواستن کودک را به وحشت می‌اندازد نیستی است. چون کودک ابتدا از طریق خواب با مفهوم مرگ آشنا می‌شود و حالت خواب نزدیک‌ترین تجربه‌ی کودک به عدم هشیاری است و تنها سرنخی است که کودک در دست دارد تا معنای مرگ را دریابد. بسیاری از درمان‌گران بالینی معتقدند ترس از مرگ عامل مهم بی‌خوابی در کودکان و بزرگسالان است.
از طرفی دیگر، همان‌طور که می‌دانید آیین و اسطوره قدمتی به اندازه‌ی عمر انسان دارد. اما در جوامع توسعه‌یافته‌ی بشری سعی شده است تا جای ممکن اجرای این مراسم‌ها شکلی متناسب با فرهنگ امروزی جامعه بگیرد.
در این فیلمنامه تلاش می‌شود با نگاهی روان‌کاوانه به یک رفتار اجتماعی به ظاهر کم‌اهمیت، ساده و روزمره پرداخته شود که ممکن است در کودک ایجاد تروما کند و او را در سال های پیشِ رو با بحران‌های متعدد روحی و روانی روبه‌رو کند. عمیقاً معتقدم بچه‌ها هیچ‌وقت هیچ‌چیز را فراموش نمی‌کنند!
فیلمنامه‌ی «سور بز» در مورد یک نمونه از همین تروماهای دوران کودکی است. تولید فیلم و ایجاد پرسش برای من یک تجربه‌ی شخصی و بازی لذت‌بخش است.
قطعاً فیلم‌سازی یک کار گروهی است و من از همه‌ی عوامل و بازیگران‌ام، که در طول این پروژه‌ی سخت من را همراهی کردند، سپاسگزارم.

دریافت فایل PDF فیلمنامه:

فیلمنامه سور بز

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

24 فریم | همه چیز درباره فیلم کوتاه