آموزش: هم‌زمان در همه‌جا حاضر باشید/ راهنمایِ جامع پخش فیلم کوتاه در جشنواره‌ها و فضاهایِ آنلاین

۲۴ فریم – جلیل موسوی: در مقاله‌ای که پیش رو دارید، به یک استراتژی کارآمد در زمینه‌ی پخش فیلم کوتاه در جشنواره‌ها و همچنین فضاهای آنلاین اشاره شده و چگونگی آن مورد بررسی قرار گرفته است. نگارنده‌ی این مقاله، که خود از فیلم‌سازان عرصه‌ی فیلم کوتاه است، با اشاره به تحولاتی که چشم‌انداز رسانه‌ای ما را بازتعریف کرده‌اند، سعی دارد راه‌کاری جامع برای پخش مؤثر فیلم‌ کوتاه ارائه کند؛ استراتژی‌ای که خود آن را «حضورِ هم‌زمان در همه‌جا» می‌نامد.

چند سال قبل فیلمِ کوتاه‌مان (The Thomas Beale Cipher، ۲۰۱۰) را به‌ صورتِ آنلاین منتشر کردیم و بعد روش‌هایی را که برایِ دریافتِ بازدید و توجه صاحبانِ صنایعِ سینمایی استفاده کرده بودیم در مقاله‌ای با شما به اشتراک گذاشتیم. در این سال‌هایِ سپری شده، برای ما مایه‌ی خرسندی‌ بوده است که با هزاران فیلم‌ساز همکاری داشته‌‌ایم تا بتوانند فیلم‌هایِ کوتاه‌شان را برایِ میلیون‌ها نفر در سراسرِ جهان پخش کنند؛ فیلم‌ساز‌هایی که بسیاری‌ از آن‌ها در ادامه‌یِ روند فیلم‌سازی‌‌ دستاورد‌هایِ شگفت‌انگیزی داشته‌اند.

طیِ یک سالِ گذشته، با نظرسنجی و مصاحبه با صدها فیلم‌سازِ موفق، توانسته‌ایم به شکل مستقیم عواملی که در شرایطِ امروز برایِ پخشِ یک فیلم به کار می‌آیند و عواملی که چندان تأثیری ندارند را شناسایی کنیم. آن‌چه در نگاه اول به چشم می‌خورد وجودِ شکافی گسترده‌ است میانِ آن‌چه نزدِ فیلم‌‌‌ساز از اهمیت برخوردار است و آن‌چه رویکردهایِ معمول تحویل او می‌دهند.

اما نگران نباشید! یک تغییرِ عمده در راه است و مسیرِ جدیدی ظهور کرده است! این مسیرِ تازه بر پایه شناختِ گسستِ اساسی‌ای که در دهه‌ی گذشته چشم‌اندازِ رسانه‌ایِ ما را از نو شکل داده بنا می‌شود. این راهنما برای کسانی‌ست‌‌ که می‌خواهند از تمامِ توانِ فیلم‌شان استفاده کنند. ما می‌خواهیم فرمولِ مخصوصِ‌مان را با شما در میان بگذاریم: استراتژیِ پخشِ فیلمی که سال‌هاست بر روی آن کار کرده‌ایم تا به فیلم‌سازان، برای به‌راه‌انداختنِ حرفه‌ی فیلم‌سازی‌‌ و یافتنِ مخاطبان‌شان‌ در سراسرِ جهان، کمک کرده باشیم.

استراتژیِ «حضورِ هم‌زمان در همه‌جا»

ساخت فیلمِ کوتاه فرآیندی طولانی و سخت است و انتشارِ آن در ابعادِ جهانی یکی از تنش‌‌زاترین لحظاتی خواهد بود که در این پروسه با آن روبه‌رو می‌شوید. حتماً می‌پرسید از کجا شروع کنیم؟ اولین نمایش‌مان کجا باشد؟ چه جشنواره‌ای؟ کدام سایت آنلاین؟ چه پلتفرمی؟ فروش به چه صورت است؟ کسی اصلاً فیلم را می‌بیند؟ کسی برای‌اش اهمیتی دارد؟! بهتر است یک لحظه دست نگه دارید. پیش از همه باید به این پرسش پاسخ داد که واقعاً از پخشِ فیلم به دنبالِ چه هستیم؟

«تصمیم بگیرید که چه چیزی از همه مهم‌تر است. از این پروسه چه می‌خواهید؟ شغل؟ پرستیژ؟ پول؟» – نیکول دلی‌نی (یویو Yoyo)

بدانید که مهم‌ترین چیز چیست.

نتایجِ نظرسنجی ما از صدها فیلم‌ساز، که تجربه‌یِ پروسه‌ی تولید و پخشِ یک فیلم کوتاه (و برخی چندین فیلم) را داشته‌اند، نشان می‌دهد که برایِ فیلم‌سازانِ کوتاه دو عامل از مهم‌ترین‌‌ ثمره‌هایِ پخشِ موفقیت‌آمیزِ فیلم بوده‌‌اند: ایجادِ فرصت‌هایِ حرفه‌ایِ تازه (با ۷۶ درصد)، و یافتنِ مخاطب (با ۶۶ درصد). [دو عامل دیگر کسب وجهه‌ی کاری (با ۴۱ درصد) و کسب عواید مالی (با ۶ درصد) هستند که اهمیت کم‌تری نسبت به دو عاملی که پیش‌تر ذکر شدند دارند.]

با این‌که فیلم‌هایِ کوتاه در نوع خود آثار هنریِ محشری هستند، برایِ بسیاری از فیلم‌سازانِ مشتاق عمدتاً عرصه‌ای برایِ اثباتِ چیزی بزرگ‌تر به حساب می‌آیند. شما فیلم کوتاه می‌سازید تا بتوانید یک فیلمِ بلند یا سریالِ موفقِ نتفلیکس یا مجموعه‌ای برایِ شبکه کارتون بسازید، یا به لیستِ پخشِ آگهی اضافه شوید، یا آن‌که فقط خودتان را معرفی کنید و با دیگر همکارانِ با استعداد ارتباط بگیرید. فیلم‌هایِ کوتاه راه بسیار خوبی برایِ به‌ طنین‌ انداختنِ صدایِ خود در مقامِ فیلم‌ساز و شروعِ حرفه‌ی فیلم‌سازی‌ست.

دیده‌ شدن اهمیت دارد.

در نهایت آن‌چه فرصت‌ها را در افقِ رسانه‌ایِ امروز هدایت می‌کند دیده‌ شدن و به چشم‌ آمدن است. صدها فیلم‌سازی که فیلم‌شان در short of the Week نمایش داشته توانسته‌اند به سراغِ امورِ بزرگ‌تری بروند، از فیلم‌هایِ هالیوودی بگیرید تا قرارداد‌ با رسانه‌هایِ پخشِ جاری، و موفقیتِ ناگهانی در جشنواره‌‌ها و تبلیغاتِ مسابقاتِ سوپر‌بول. در پسِ تمامیِ این موفقیت‌ها، عاملی شتاب‌دهنده‌ در کار بوده است – مدیرِ اجرایی‌ای که امتیازِ یک فرنچایز را واگذار کرده، سرمایه‌گذاری که به پروژه‌ چراغِ سبز نشان داده، یا تهیه‌کننده‌‌ی باتجربه‌ای‌ که به ساخته‌شدنِ متنِ یک نویسنده یا کارگردانِ با‌استعداد کمک کرده است. عنصرِ مشترک در تمامیِ این موارد دیده‌ شدن توسطِ شخصِ مناسب است؛ کسی که استعداد را تشخیص دهد و بر شور‌ و‌ شوقِ فیلم‌ساز بیافزاید.

«پایانِ کارِ حافظانِ شیوه‌هایِ سنتی ناگزیر است: اینترنت محتوا را نه در مقیاسِ کم، که در حجمِ انبوه تولید می‌کند؛ و قدرت از کشفِ استعداد‌‌ها جریان می‌گیرد نه از پخشِ آن‌ها.» بِن تامپسون، تحلیل‌گر فناوری

هر جنبه‌ای از استراتژیِ انتشار باید کاملاً بر این متمرکز باشد که فرصتِ دیده‌ شدنِ و شناخته‌ شدن اثر برای شخص مناسب فراهم شود. صد میلیون بازدیدِ آنلاین تضمینی برایِ رسیدن به قرارداد با نتفلیکس نیست، همان‌طور که تنها صد بازدید هم به‌ معنایِ از‌ دست‌ رفتنِ این امکان نیست. اما دیده شدنِ مداوم و به بیش‌ترین میزانِ ممکن شانسِ شما را افزایش می‌دهد.

رویکردِ معمول دیگر به‌‌کار نمی‌آید.

در دهه‌ی گذشته، استراتژیِ مرسوم این بوده است که پخشِ فیلم طیِ چندین سال گسترده‌تر شود؛ یعنی با نمایش در جشنواره آغاز، به‌شکلِ یک دوره‌یِ فروش با پنجره‌های انحصاری ادامه یافته، و با پخشِ آنلاین به اوج خود برسد. این شیوه در نظامی که توسطِ حافظانِ آن کنترل و هدایت می‌شد به کار می‌آمد. اما در جهانِ امروز، که با دیده‌ شدن و شناخته‌ شدن هدایت می‌شود، روشِ بهتری وجود دارد.

یک رویکردِ تازه

استراتژیِ پیشنهادیِ ما به فیلم‌سازان آن چیزی‌ست که به آن استراتژیِ «حضور هم‌زمان در همه‌جا» می‌گوییم. این استراتژی ترکیبی از دو قاعده‌یِ کلی‌ست:

همه‌جا باشید. حالا دیگر می‌توان با میلیون‌ها نفر در اقصا نقاطِ جهان در ارتباط بود. به جایی بروید که مخاطبان‌ حضور دارند و فیلم را در هر تعداد پلتفرمی که می‌توانید وارد کنید. موانع را کم کنید تا تماشا و به‌اشتراک‌گذاریِ فیلم‌ تا حدِ ممکن آسان باشد. شما نمی‌دانید کدام تهیه‌کننده، مدیر یا کارورز ممکن است استعدادِ شما را کشف کند یا کدام سردبیر ممکن است شما را در یک پلتفرمِ بزرگ قرار دهد. ارتباطِ خود با مخاطبان را گسترده‌تر کنید تا نیک‌بختی به شما رو کند.

همه در یک زمان. ما در جهانی زندگی می‌کنیم که به‌ شکلی فزاینده پرسروصداتر می‌شود. هدفِ شما نفوذ به این حجمِ انبوهِ صدا از طریقِ فشرده‌ کردنِ پنجره‌یِ پخشِ فیلم برایِ ایجادِ تکانه [۱] (momentum) است. این روشی‌ست که بازاریابان از آن با‌ موفقیت در صنایعِ دیگر، مثلِ موسیقی، استفاده کرده‌اند؛ جایی که آلبوم‌هایِ بزرگ بیش‌تر سورپرایز‌هایِ ناگهانی‌اند تا پرده‌برداری‌‌هایِ طولانی. پیامِ خود را به‌جایِ چندین ضربه‌‌یِ سبک با یک ضربه‌یِ سنگین برسانید. در جهانِ شلوغ و پر قیل‌وقالِ امروز این روش بیش‌تر جواب خواهد داد.

این کار باعثِ ذخیره‌یِ زمانِ شما هم می‌شود. به‌جایِ صرفِ دو سال وقت برایِ پخشِ آرامِ یک فیلمِ کوتاه و نتیجه‌‌ گرفتنِ پاره پاره از آن، همه را یک‌باره انجام دهید و یک پاسخِ آنی دریافت کنید و به فیلم‌سازی بازگردید. این بازخوردِ سریع برایِ فیلم‌سازانی که هنوز در حالِ پروراندنِ صدایِ خود هستند بسیار مهم است. برایِ مثال دَنیل‌ها (Daniel Kwan و Daniel Scheinert)، پیش از آن‌که جایزه‌‌ی بهترین کارگردانیِ ساندنس را برایِ Swiss Army Man (۲۰۱۶) ببرند، تعدادِ زیادی فیلم‌ کوتاه و موزیک‌ویدئو‌یِ جنون‌آمیز ساخته و عرضه کرده‌اند تا ترکیبِ خلل‌ناپذیرِشان از احساسات و شوخ‌طبعیِ ابزورد را پرورش دهند.

دَنیل‌ها

«حضورِ هم‌زمان در همه‌جا» در عمل چگونه خواهد بود؟

۱- محافلِ آنلاین + جشنواره‌ها

ما، به‌عنوانِ کسانی که در ترویجِ پخشِ آنلاینِ فیلم‌هایِ کوتاه پیش‌گام بوده‌ایم، گاهی به دامن‌زدن به دوگانه‌یِ «جشنواره‌ها در برابرِ محافلِ آنلاین» متهم می‌شویم. اگر به چهارچوبِ ذهنیِ «حضورِ هم‌زمان در همه‌جا» پای‌بند باشید، به این موضوع پی می‌برید که هر کدام از راه‌هایِ عرضه، و تمامیِ آن‌ها در کل، به‌وضوح فرصت‌هایی برایِ پیگیریِ دیده‌‌شدن با د‌ر‌ نظر‌ داشتنِ اهدافِ متعاقبِ آن یعنی مخاطبان و فرصت‌هایِ تازه است. آن‌چه اهمیت دارد این است که درباره‌ی نقاطِ ضعف و قوتِ این راه‌هایِ عرضه بینشی استراتژیک داشته باشیم و آن‌ها را در ارتباط با وضعیتِ خاصِ خودمان بررسی کنیم.

چه‌چیزِ جشنواره‌ها خوب است؟

جشنواره‌ها برایِ فیلم‌سازان افسونِ ویژه‌ای دارند، بنابراین مهم است که درباره‌‌ی انتظاراتِ خود واقع‌بین باشیم. در جشنواره‌هاست که می‌توان هیجانِ تماشایِ فیلم‌ در برابرِ مخاطبِ زنده را تجربه کرد؛ موقعیتی خوب که از آن می‌توان برایِ آشنایی و ایجادِ رابطه با فیلم‌سازان و برنامه‌ریزانِ دیگر استفاده کرد. جشنواره‌هایِ سطحِ بالا اعتبارِ هنری فراهم می‌آورند؛ امری که می‌تواند در‌ها را به سویِ شما بگشاید و تبدیل به معیاری برایِ تأییدِ پروژه‌هایِ آینده‌تان شود. همه‌ی این‌ها خوب هستند و حسنِ جشنواره‌ها به‌شمار می‌روند.

با این حال، بسیاری از فیلم‌سازان تأثیرِ جشنواره‌ها بر مسیرِ حرفه‌‌ی فیلم‌سازیِ‌شان را از آنی که در واقعیت هست بیش‌تر می‌دانند. آن‌ها باید این موضوع را در نظر داشته باشند که حتا در جشنواره‌هایِ سطحِ بالا هم، در میانِ همهمه و نام‌‌و‌نشانِ برنامه‌هایِ نمایشِ فیلمِ‌ بلند، فیلم‌هایِ کوتاه اغلب بیش‌تر به زنگِ تفریح می‌مانند، و حضور در سانس‌هایِ نمایشِ فیلمِ کوتاه برایِ تصمیم‌گیرانِ اصلی چندان مقرون‌به‌صرفه نیست، و تعدادِ کمی از آن‌‌ها در این نمایش‌‌ها شرکت می‌کنند (البته اگر کسی شرکت بکند!).

آمار جشنواره‌های فیلم

میانگین زمانی برگزاری جشنواره‌ها (۱۵ ماه) – میانگین هزینه برای ارسال فیلم به جشنواره‌ها (۱۵۳۷ دلار) – میانگین تعداد ارسال فیلم به جشنواره‌ها (۵۱)

«این‌که در جشنواره‌هایِ منطقه‌ای حضور داشته باشیم، نشانِ افتخارِ آن جشنواره‌‌ها را به دست آوریم، و با دیگر فیلم‌سازان و برنامه‌ریزان ملاقات کنیم، البته که خوب است، اما فیلم‌ها در این گونه جشنواره‌ها مخاطبِ محدودی دارند. دستِ آخر، فیلمِ کوتاهی که واقعاَ خوب باشد، بالاترین ارزشِ پول‌اش را با پخش در وب به دست می‌آورد.» – ادی والانت (مؤخره Epilogue)

چه‌چیزِ پخشِ آنلاین خوب است؟

گستردگی و در دسترس‌بودنِ فراگیرِ اینترنت به این معناست که فیلمِ شما می‌تواند میلیون‌ها مخاطب داشته باشد. فضایِ آنلاین می‌تواند باعث شود فیلمِ کوتاهِ دوست‌داشتنی‌ای مثلِ سلام غریبه (Hi Stranger) کریستن لپور (Kirsten Lepore)، از یک پخشِ کوچک در ویمئو سر از شویِ آخرِ شبِ استفن کولبرت (Stephen Colbert’s The Late Show) در آورد. برایِ بسیاری از فیلم‌سازان، فضایِ آنلاین بزرگ‌ترین فرصت برایِ ارتباط با مخاطبان و کاشتِ بذرِ علاقه در میان آن‌هاست. در حالی که فضایِ آنلاین در هر زمینه‌ای از خلاقیت و ایده‌های نو سرشار می‌شود، نمایندگی‌ها، مدیران، تهیه‌کننده‌ها و تیم‌هایِ توسعه بیش از پیش بی‌خیالِ جشنواره‌ها شده و برای یافتنِ صداهایِ تازه در فیلم‌سازی، ابتدا به سراغِ سایت‌هایِ آنلاین می‌روند. برای یک کارورز یا دستیار در یک استودیو یا کمپانیِ تولید فیلم، آسان‌تر است که لینکِ یک فیلمِ آنلاین را با رئیس یا همکاران‌اش به اشتراک بگذارد. حالا دیگر نسلِ آینده فیلم‌سازان به‌صورتِ آنلاین کشف می‌شوند.

[همان‌طور که می‌بینید، با مقایسه‌ای که در زمینه‌های دفعات دیده شدن، برخورداری از پوشش رسانه‌ای، هزینه، علاقه‌ی صاحبان صنعت و پخش‌کننده‌ها انجام داده‌ایم، پخش آنلاین در مقایسه با پخش جشنواره‌ای مزیت‌های آشکاری دارد.]

بهترین حالت: جشنواره‌ها + آنلاین

بحث را به سمتِ «یا جشنواره یا محافلِ آنلاین» نبرید. بهترین استراتژی بهره‌بردن از توانِ هر دو در کنار هم است. بدانید چه مسائلی برای‌تان اهمیت دارد و از هر کدام انتظاراتِ واقع‌بینانه‌ای داشته باشید. اگر با چنین ذهنیتی استراتژیِ خود را بچینید، برخی از مسائل روشن خواهند بود:

به صدها جشنواره فیلم نفرستید!

بسیاری از فیلم‌سازان پولِ هنگفتی خرج می‌کنند (به‌طور میانگین ۱۵۳۷ دلار) تا فیلم‌شان را به جشنواره‌هایِ زیادی (به‌طور میانگین ۶۵ جشنواره) بفرستند و زمانی طولانی (به‌طور میانگین یک دوره‌ی ۲۴ ماهه‌یِ‌ حضور در جشنواره‌) را هدر دهند تا درنهایت فرصتِ کمی برایِ دیده‌ شدن به‌دست ‌آورند. در واقع بیرون از قلمروِ جشنواره‌هایِ سطحِ بالا، فیلم فقط برای مخاطبانِ محلی، محدود به کسانی‌ که تواناییِ حضور در سانسِ نمایش را دارند، پخش می‌شود. از سویِ دیگر، از آن‌جایی که امتیازِ جشنواره‌ها فراهم‌ آوردنِ امکانِ ارتباطِ رو‌دررو و چهره‌به‌چهره است، پول‌تان را خرجِ جشنواره‌ای نکنید که در آن شرکت نخواهید کرد!

نکته: محتوایِ تبلیغاتی‌ را با +۱۰۰ نشانِ افتخار از جشنواره‌هایِ کوچک پر نکنید. این کار ممکن است برای والدینِ شما تأثیر‌گذار باشد، اما پیغامِ آن برایِ برنامه‌ریزانی همچون ما این است که نمی‌دانید چه می‌کنید و وقتِ با‌‌ارزشِ زیادی را تلف کرده‌اید. تنها نشانِ جشنواره‌هایی انگشت‌شمار آن وجهه‌ی واقعی را به همراه دارد.

برایِ ارائه‌ی آنلاینِ فیلم صبر نکنید.

همان‌گونه که بسیاری از فیلم‌سازان برایِ جشنواره‌ها ارزشی بیش از اندازه قائل‌اند، بسیاری دیگر پخشِ آنلاینِ فیلم را کم‌ارزش می‌دانند. یکی از مهم‌ترین حسرت‌هایی که ما از زبانِ فیلم‌سازان می‌شنویم، مدت زمانِ زیادی‌ست که برایِ پخشِ آنلاین صبر کرده‌اند. آن‌چه بسیاری از فیلم‌سازان نمی‌دانند این است که بیش‌ترِ جشنواره‌هایِ مهم اهمیتی به آنلاین‌بودنِ فیلم نمی‌دهند (دراین‌باره راهنمایِ جشنواره‌ها و وضعیتِ آنلاین فیلم را ببینید). برای ارائه‌ی فیلم به سایت‌هایِ آنلاین منتظر نمانید و این کار را هم بخشی از فرآیندِ مقدماتیِ ارسالِ فیلم‌تان کنید. سایت‌هایِ آنلاین در تمامِ طولِ سال می‌توانند به درخواست‌ها رسیدگی کنند و به‌سرعت به شما پاسخ دهند و هفته‌ها یا ماه‌‌ها بعد، به اختیارِ شما، اثر را منتشر کنند؛ این‌ها همه مزیت است. بهترین حالت برایِ شما داشتنِ اطلاعِ قبلی از تمامیِ گزینه‌هایِ موجود است تا مساعدترین استراتژیِ پخش را طرح‌ریزی کنید.

«اگر دوباره می‌توانستم این کار را انجام دهم، فیلم را فوراً پس از پایانِ فستیوالِ SXSW، وقتی که توجه عمومی در بالاترین حد خود بود، آنلاین می‌کردم.»  – ژاوین اشتن لی (Javian Ashton Le) (دستارDastaar ، ۲۰۱۶)

۲- اولین نمایش را قطعی کنید.

وقتی دانستید چه امکان‌هایی برایِ شما فراهم است، رابطِ پخشِ خود را با دقت انتخاب کنید. یک نمایشِ پرزرق‌و‌برق در سایت یا جشنواره‌ای سطحِ بالا می‌تواند آن اعتباری را که برایِ پیش‌راندنِ پخشِ فیلم‌ نیاز است به ارمغان آورد. سایت یا جشنواره‌ای را انتخاب کنید که قدرتِ یافتنِ مخاطبانِ فیلم و گشودنِ درهایِ بیش‌تر به رویِ شما را داشته باشد.

اگر اولین نمایش‌ برایِ جشنواره است: یک استراتژی می‌تواند این باشد که پخشِ اثر را در جشنواره‌ای مطرح ثبت کنید، و اندکی بعد، سوار بر موجِ ایجاد‌شده، فیلم را در فضایِ آنلاین منتشر کنید – نه یک سال بعد، وقتی تمامیِ شور و هیجان‌ها‌ خوابیده است و همه فیلم را فراموش کرده‌اند. یکی از اولین فیلم‌سازانی که این استراتژی را در پیش گرفت، دیوید اُرایلی (David OReilly)، سازنده‌یِ جهانِ خارجی (The External World) بود که فیلم‌اش در سال ۲۰۱۱ در جشنواره‌های ونیز و ساندنس به نمایش درآمد و کمی بعد آنلاین شد. علاوه‌ بر‌ این، خبرِ آنلاین‌ شدنِ فیلم‌ را با افرادِ حاضر در جشنواره نیز در میان بگذارید، تا آن‌ها هم چیزی برایِ پیگیری و به‌ اشتراک‌ گذاشتن در شبکه‌های‌شان داشته باشند.

اگر اولین نمایش آنلاین است: نمایش‌تان را در یک سایتِ آنلاینِ خوش‌نام ثبت کنید و از فرصتِ به دست آمده برای گسترشِ پخش به سایت‌ها و جشنواره‌هایِ دیگر استفاده کنید. برایِ فیلم‌هایی که پخشِ آنلاین‌شان صدا به پا می‌کند نامحتمل نیست که جشنواره‌هایِ بزرگتر متقاضی‌شان‌ شوند و به آن‌ها پیشنهادِ معافیت از پرداخت ارائه دهند. ما این مورد را برایِ انیمیشن‌هایِ کوتاهی که در Late Night Work Club شرکت داشته‌اند دیده‌ایم؛ این انیمیشن‌ها، پس از پخشِ آنلاین، در جشنواره‌هایِ SXSW، Ottawa و Clermont-Ferrand نمایش داشته و جایزه برده‌اند.

۳- به دنبالِ مخاطب‌سازی نباشید.

اینترنت تا بخواهید پر است از پیشنهاد برایِ به‌حداکثر‌رساندنِ بازدیدِ یوتیوب، هکِ فیس‌بوک برای رسیدن به هوادارانِ میلیونی، و یا نوشتنِ بهترین توئیت برای وایرال شدن.

این‌ پیشنهاد‌‌ها را نادیده بگیرید. طیِ یک دهه‌ی گذشته، وب به‌صورتِ تصاعدی پرازدحام‌تر و پیچیده‌تر شده است؛ به‌نحوی که کارِ مخاطب‌سازی از صفر عمدتاً توسطِ متخصصینِ حرفه‌ای انجام می‌گیرد.

یک سوالِ ساده از خودتان بپرسید: می‌خواهید زمانِ با‌ارزش‌تان برایِ نوآوری را صرفِ یادگیریِ بازاریابیِ دیجیتال کنید یا به فیلم‌سازی بهتر بدل شوید؟ حقیقت این است که فیلم‌سازانِ بسیار کمی مهارتِ لازم برای بازاریابیِ دیجیتال را دارند.

لازم نیست همه‌فن‌حریفِ بازاریابیِ دیجیتال شوید.

فیلم‌سازی فعالیتی گروهی‌‌ست. شما فیلم‌ را به ‌تنهایی نساخته‌اید، پس نیازی نیست برنامه‌ریزی، توزیع و تبلیغِ فیلم نیز تنها بر عهده‌ی شما باشد.

همه‌یِ آن‌چه نیاز دارید بدانید این است که چگونه اثرِ خود را پیچ کنید. به این موضوع فکر کنید: خیلی راحت‌تر می‌توان یک نفر با یک میلیون مخاطب را ترغیب کرد، تا آن‌که خودتان بخواهید آن یک میلیون نفر را ترغیب کنید. تلاشِ خود در زمینه‌یِ بازاریابی را معطوف به بهتر‌کردنِ روابط با هنرگزاران [۲] (curators)، برنامه‌ریزان و اینفلوئنسرها (influencers) کنید که به شما و کارِ شما باور دارند. افرادِ بانفوذ را در توئیتر، اینستاگرام و بلاگ‌هایِ فیلم به خود جلب کنید. یاد بگیرید چگونه ایمیل‌هایِ پیچ بنویسید. اگر بتوانید افرادِ کمی را که مخاطبانِ گسترده‌ای دارند برانگیزانید، دیگر لازم نیست خودتان افراد زیادی را ترغیب کنید.

۴- پول موضوعیت ندارد.

دلایلِ فوق‌العاده زیادی برایِ ساختنِ فیلم‌ کوتاه می‌توان برشمرد، اما قطعاً پول درآوردن یکی از آن‌ها نیست. واقعیتِ تلخ این است که اکثرِ فیلم‌هایِ کوتاه هیچ پولی در نمی‌آورند. تعدادِ معدودی از فیلم‌ها این خوش‌اقبالی را دارند که از راهِ بردنِ جوایز یا خریدِ امتیاز توسطِ TV یا SVOD مقدارِ کمی پول به‌ دست آورند. اما هیچ‌کدام، فارغ از بزرگی‌شان، به اندازه‌ای سودآوری نخواهد داشت که تمامیِ هزینه‌هایِ پنهان‌اش را پوشش دهد. به‌طورِ متوسط فیلم‌سازان ۱۲٫۵۰۰ دلار خرجِ فیلمِ‌ کوتاه‌‌شان می‌کنند، اما هزینه‌کردِ واقعی با در نظر‌گرفتنِ زمان و مبالغِ اهدایی، تقریباً ۳ برابر و نزدیک به ۳۴٫۰۰۰ دلار است.

برایِ فیلم‌سازی که به‌دنبالِ منابع است، ممکن است از طرفِ پخش‌کننده‌ها یا امتیاز‌دهنده‌ها پیشنهاد‌هایِ پولی ارائه شود. در اغلبِ موارد این پول با قید‌و‌بند‌هایی مثلِ حقِ انحصاری همراه است که عرضه‌یِ فیلم را با محدودیت مواجه می‌کند (در ادامه درباره‌‌‌ی حقِ انحصاری بیش‌تر توضیح داده خواهد شد).

در چنین قراردادهایی بهترین رویکرد صرف‌نظر کردن از پول است. این کار برای آن کسی که‌ هر چه داشته‌ به پایِ اثر ریخته سخت خواهد بود، اما پولِ اندکی که امروز به دست می‌آورید ارزشِ فرصت‌هایی که از دست می‌دهید را نخواهد داشت. تمرکزِ خود را بر به حداکثر‌ رساندنِ فرصت‌ها بگذارید. فیلم کوتاه‌تان ممکن است پولی با خود در بر نداشته باشد، اما می‌تواند شما را به موقعیتِ شغلیِ دیگری هدایت کند، یا باعث شود مدیر برنامه‌ای پیدا کنید، یا تهیه‌کننده‌ای برایِ فیلمِ بلند خود بیابید، یا با استودیویی قرارداد ببندید که مبلغِ پرداختیِ بسیار بیش‌تری به شما برساند.

۵- از قراردادهایِ انحصاری بپرهیزید.

اکثرِ قراردادهایِ توزیع برایِ فیلم‌هایِ کوتاه مبلغِ چندانی را شامل نمی‌شوند. اما بدترین قرارداد‌ها، آن‌هایی که به حرفه‌ی فیلم‌سازیِ شما‌ صدمه‌ای جدی می‌زنند، آن قرارداد‌هایی هستند که امتیازِ انحصاری را طلب می‌کنند. امتیازِ انحصاری می‌تواند ماه‌ها و سال‌ها شما را برایِ انجامِ هر کاری با فیلم‌تان در تنگنا قرار دهد. در چنین قرارداد‌هایی، هر دو هدفِ «حضورِ هم‌زمان در همه‌جا» سرکوب خواهند شد؛ از یک طرف با محدود‌کردنِ شما به مخاطبینِ یک پخش‌کننده‌‌یِ واحد و از طرفِ دیگر با پراکندنِ حبابِ تبلیغاتی‌ِ ایجادشده در یک بازه‌ی زمانیِ طولانی و رقیق‌ کردنِ آن. این قرارداد‌ها به شدت نیرویِ پخشِ فیلم را تحلیل می‌برند.

بنابراین، هر توافقی را با‌ دقت بخوانید. اگر رابطِ شما خواهانِ بازه‌ی زمانیِ انحصاری‌ست، از آنان بخواهید که این شرط را حذف کنند. اگر این کار را انجام نمی‌دهند، در انتخاب‌هایِ خود بازنگری کنید. حقِ انحصاری همیشه به‌سودِ پخش‌کننده و به ضررِ فیلمِ شماست. به همین دلیل ما هرگز در Short of the Week از شما طلبِ حقِ انحصاری نمی‌کنیم.

شانت همسیان (Shant Hamassian)، برایِ انتشارِ فیلمِ وحشتِ مطرحِ خود، شبِ اسلشر (Night of the Slasher)، با پخش‌کننده‌ها همکاری داشت، اما او تعیین کرد که به قوانینِ آنلاین پای‌بند است.

۶- حضوری چند‌جانبه در پلتفرم‌ها داشته باشید.

به هر کجا که مخاطبان حضور دارند بروید، انتظار نداشته باشید آن‌ها به‌ دنبالِ شما بیایند. در گذشته نیاز بود تا بازدید‌هایِ‌تان را در یک پلتفرم، مثلاً ویمئو، یک‌پارچه و قدرتمند سازید تا به حداقلِ لازم برسید. اما امروزه پلتفرم‌هایِ اصلی از ویدئوهایِ بومیِ خود حمایت می‌کنند و ویدئو‌هایی که به طور مستقیم در پلتفرم‌ آن‌ها بارگذاری شده باشد را بر دیگر ویدئو‌ها ارجحیت می‌دهند؛ برای مثال فیلم کوتاهی که به شکل مستقیم بر رویِ فیس‌بوک بارگذاری شده است، از مطلبی که در فیس‌بوک به ویمئو لینک شده باشد، بازدید و مشارکتِ بیش‌تری خواهد داشت.

عرضه‌ و نمایشِ اثر را به حداکثر برسانید و فیلم‌ را در تمامیِ پلتفرم‌هایِ اصلی قرار دهید. ویمئو برای دسترسی به مخاطبانِ فیلم‌ساز فوق‌العاده است. اما فیلم‌هایِ کوتاهِ بیش‌تر و بیش‌تری، عملکردی به‌همان خوبی و یا حتا بهتر را با مخاطبانِ عام در فیس‌بوک، یوتیوب و پلتفرم‌های نوظهور مثلِ اینستاگرام تی‌وی، تجربه می‌کنند. هر پلتفرمی جامعه‌یِ هدفِ متفاوتی دارد و مخاطبانِ تازه‌ای ارائه می‌دهد.

دنیایِ مخفیِ فولی (The Secret World of Foley) بیش از ۱۰۰ میلیون بار دیده شده است! کارگردانِ آن، دنیل جوئل (Daniel Jewel)، این کار را با همکاریِ سلیقه‌سازان در ویمئو، یوتیوب و فیس‌بوک، و ایجادِ امکانِ بازسازیِ فیلم برای مخاطبانِ‌شان، به انجام رسانده است.

۷- بین‌المللی شوید.

حضور در همه‌‌جا، یعنی در همه‌جا! اینترنت فیلمِ شما را به چهار‌گوشه‌یِ جهان می‌فرستد. برای این کار فقط به زیرنویس نیاز دارید.

زمانی زیرنویس‌ کردنِ فیلم کار سخت و مشقت‌باری بود، اما حالا دیگر به ‌راحتی و با هزینه‌ای مقرون‌به‌صرفه می‌توان این کار را انجام داد و عرضه‌ی جهانیِ فیلم را دو تا سه برابر افزایش داد. یوتیوب برایِ ایجادِ زیرنویس به‌ طور مستقیم در ویرایش‌گرِ خود امکانی فراهم کرده است؛ یا می‌توانید زیرنویس را از طریقِ جمع‌سپاری [۳] و بدونِ هزینه دریافت کنید. سرویس‌هایِ پولی هم مثلِ ۳Play Media این کار را ۳ تا ۵ دلار برایِ هر دقیقه قیمت‌گذاری کرده‌اند. با انگلیسی، اسپانیایی و فرانسوی شروع کنید و زبان‌هایِ دیگر را هم در صورتِ نیاز در نظر بگیرید.

برنامه اینه (Here’s the Plan) اثرِ فرناندا فریک (Fernanda Frick) را ۲٫۵ میلیون نفر دیده‌اند و به زبان‌هایِ انگلیسی، اسپانیایی و فرانسوی زیرنویس شده است.

۸- تایم‌لاینِ خود را فشرده کنید.

پخش و انتشارِ فیلم را به چندین سال کِش ندهید. هر چه بتوانید در سرویس‌هایِ پخشِ بیش‌تری قرار بگیرید و نگاه‌‌ها را «هم‌زمان» بیش‌تر به اثرِ خود معطوف کنید، شانسِ شما برای رخنه به اخبارِ هر‌روزه بیش‌تر می‌شود.

یک یا دو هفته پیش از تاریخِ انتشارِ فیلم با پخشِ یک تیزرِ تبلیغاتی، خبرِ نمایشِ فیلم‌تان را منتشر کنید. با این کار مخاطبانِ اصلیِ‌تان را می‌شناسید و می‌توانید اثربخشیِ فرآیندِ پخش را بیش‌تر کنید. تاریخِ انتشار را نیز در تیزر قرار دهید.

با تمامیِ رابطانِ پخش یک تاریخِ مشخص را هماهنگ کنید تا در یک‌ زمان فیلم آنلاین شود. رده‌بندی در اکثرِ فهرست‌هایِ ترند براساسِ الگوریتم‌هایی‌ست که تکانه (بازدید/زمان) را اندازه‌گیری می‌کنند. هدفِ شما باید رسیدن به بازدیدِ کافی برایِ بالا‌رفتن در این‌گونه فهرست‌ها باشد؛ هرچه رده‌ی شما بالاتر برود، شانسِ دیده‌ شدن و شناخته‌ شدنِ اثر توسطِ مخاطبان و هنرگزارانِ پلتفرم‌ها بیش‌تر است.

حال، برایِ بخشِ جالبِ ماجرا …

اینک اینک آخرالزمانِ (Apocalypse Now Now) مایکل متیوز (Michael Matthews) با پخشِ تیزر و اعلامِ تاریخِ نمایش، فقط چند هفته پیش از پخشِ فیلم، توانست فضایِ هیجان‌انگیزی ایجاد کند.

۹- عرضه، ارتباط و بازتنظیم

بالاخره روزِ نمایش فرا رسیده است! رابط خوبی برای اولین نمایش دارید، در اکثر پلتفرم‌هایِ اصلی قرار دارید، و برای موفقیتِ بین‌المللی آماده‌اید. اما کارِ شما به پایان نرسیده است.

حجم عظیمِ بازدید‌ها در همان یکی ‌دو‌ روز اول از پخش اینترنتی‌‌ است. برنامه‌ریزی کنید تا در هفته‌ی اولِ انتشار تأثیرِ پخش را افزایش دهید، با مخاطبان در ارتباط باشید و برنامه‌ی خود را مجدداً تنظیم کنید.

پخش و عرضه‌ی فیلم را از طریقِ شبکه‌هایِ اجتماعی و معرفی به دوستان و هوادارانِ‌تان‌ چشم‌گیر‌تر کنید (آستانه‌یِ تحملِ فالوئر‌هایِ شما در برابرِ محتوایِ تبلیغاتیِ شخصی از آن‌چه فکر می‌کنید بسیار بیش‌تر است).

همان‌گونه که فیلم راه خود را در جهان می‌یابد، شما هم درمی‌یابید که چه کسانی با آن بهتر ارتباط برقرار می‌کنند. تا پیش از پخش همه‌چیز در مرحله‌یِ حدس و گمان است، اما زمانی که فیلم دیده می‌شود، می‌توان گروه‌هایی از مخاطبان را شناسایی کرد که فیلم در میانِ‌شان بیش‌تر سر و صدا کرده است.

از این امر برایِ بازتنظیمِ استراتژیِ پخش به‌ هدفِ مخاطب قرار‌دادنِ این گروه‌ها بهره ببرید. از گوگل برای شناساییِ پخش‌کننده‌ها، گروه‌هایِ علاقه‌مند در رِدیت و فیس‌بوک، و اینفلئونسر‌هایی که فیلم‌هایی شبیه به فیلمِ شما را پخش کرده‌‌اند، استفاده کنید. استعاره‌ای که‌‌ ما در این مورد استفاده می‌کنیم انداختنِ سنگ در آب‌گیر است – امواج در مرکز، انباشته‌تر و بزرگ‌تر خواهند بود، اما خیزابچه‌ها، پردامنه‌تر و گسترده‌تر می‌شوند. از مرکز به بیرون حرکت کنید.

سازندگانِ در یک طپش (In a Heartbeat)، پس از تشخیصِ علاقه‌مندیِ ایجاد شده پیرامونِ قهرمانِ هم‌جنس‌گرایِ فیلم‌شان، برای پوششِ تبلیغاتیِ بهتر با سازمان‌هایِ دگرباشی همکاری می‌کنند؛ فیلم در مدتِ پخش به بیش از ۳۰ میلیون بازدید می‌رسد.

۱۰- برای پیچِ بعدی خود آماده باشید.

اگر فیلم شما از جا برخیزد، اتفاق‌های بعدی به سرعت رخ می‌دهند. صندوقِ دریافتِ شما با انبوهِ پیام‌ها پر می‌شود و به‌زودی علاقه‌مندیِ افرادِ جالب‌توجه‌ای را برمی‌انگیزانید. در چنین شرایطی، همه‌ می‌خواهند بدانند قدمِ بعدیِ شما چه خواهد بود. آماده باشید تا از این فرصت با یک پیچِ مناسب بهره‌ی دو‌چندانی ببرید.

  • اگر می‌خواهید اثر کوتاه‌تان را به اثری بلند یا یک سریال تبدیل کنید، متن و روش‌ کارِ مدنظرِتان را برای پیچ کردن آماده داشته باشید.
  • اگر ایده‌هایِ دیگری در سر دارید، آن‌ها را آماده‌یِ پیچ کنید.
  • اگر به‌دنبالِ مدیر‌‌ برنامه یا نماینده هستید، یک سری ایده و هدف در نظر داشته باشید.
  • اگر به‌دنبالِ ملحق‌ شدن به برنامه‌های تبلیغاتی یا پروژه‌هایِ جمعی هستید، فیلم و رزومه‌یِ خود را برایِ اشتراک‌گذاری آماده داشته باشید.
  • اگر می‌خواهید از اثر منتشرشده کارِ بیش‌تری در آورید، برنامه‌ی خود را خالی کنید.

در هر صورت، قدمِ بعدی را پیش‌بینی کنید و برایِ آن آماده باشید. حتا اگر شخصی آن فردی نیست که به طور مستقیم به کارِ شما بیاید، با‌ این ‌حال ممکن است کسی را بشناسد که بتواند برای شما راه‌گشا باشد. این صنعتی‌ست که بر پایه‌ی روابط شکل گرفته است، پس از هر فرصتی برای پیچ‌کردن استفاده کنید.

برخی از موفق‌ترین فیلم‌سازان، حتا پیش از آن‌که شروع به ساختنِ فیلم کنند، می‌دانند از اثر خود چه می‌خواهند. حتماً تا بدین ‌جا سخت کار کرده‌اید؛ نگذارید موفقیت غافلگیرتان کند.

بگ‌ منِ (Bag Man) جاناتان و جاش بِی‌کر (Jonathan and Josh Baker)، یک فیلم کوتاه علمی‌-تخیلی‌ بود که ابتدا به‌صورتِ آنلاین پخش شد تا میزانِ علاقه‌مندی سنجیده شود، و حالا تبدیل به فیلمِ بلندی به نامِ KIN محصول ۲۰۱۸ شده است.

خلاصه‌ی استراتژیِ «حضور هم‌زمان در همه‌جا»

بدانید به‌دنبال چه چیز هستید و طرح‌ریزیِ استراتژیِ پخش را پیش از اتمامِ فیلم آغاز کنید. میزانِ دیده‌ شدن را به‌حداکثر برسانید و «هم‌زمان در همه‌جا حاضر باشید»:

  1. طرح‌ریزیِ استراتژی آنلاین + جشنواره: فیلم‌تان را همان ابتدا به کانال‌هایِ پخش آنلاین ارائه دهید.
  2. اولین نمایش را ثبت کنید: در جشنواره‌ای سطحِ بالا یا سایتی آنلاین.
  3. رابطانِ خود را بیابید: با هنرگزاران ارتباط بگیرید تا به مخاطبان‌شان دسترسی داشته باشید.
  4. به پول اولویت ندهید: احتمالاً به عرضه و دیده‌شدنِ اثر آسیب می‌زند.
  5. قرارداد‌هایِ انحصاری امضا نکنید: بر حقِ خود برایِ «حضور در همه‌جا» پای‌بند بمانید.
  6. حضوری چند‌‌جانبه در پلتفرم‌ها داشته باشید و فیلم‌تان را به همه‌جا برسانید.
  7. فیلم‌ را بین‌المللی کنید: با زیرنویس‌هایی که مرزها را در‌می‌نوردند.
  8. پنجره‌ی انتشارِ اثر را فشرده کنید: به روز‌ها و هفته‌ها به‌جایِ ماه‌ها و سال‌ها.
  9. عرضه، ارتباط و باز‌تنظیم در هفته‌یِ انتشار.
  10. برای پیچ‌کردنِ ایده یا پروژه‌ی بعدی خود آماده باشید.

زمانِ فوق‌العاده‌ای برای فیلم‌ساز بودن است.

با این وجود که برخی بر مزارِ مؤسساتِ فیلمِ سنتی زاری می‌کنند، اما هیچ‌گاه از این زمان برایِ فیلم‌ساز‌ بودن بهتر نبوده است. جهان، بیش از هر زمانِ دیگر، به‌دنبالِ داستان‌هایِ خوب است؛ بازیگرانِ تازه‌نفس، نتفلیکس، آمازون‌استودیوز، اپل، هولو، یوتیوب و فیس‌بوک، بیلیون‌ها دلارِ دیگر هم برایِ داستان‌هایِ اصیل و بدیع خرج می‌کنند. این امر محدود به استودیو‌ها نیست – و برند‌ها، اخبار و بازی‌ها را هم شامل می‌شود – امروز اگر داستان‌گویِ خوبی نباشید، با هیچ نوع مخاطبی نمی‌توانید ارتباط برقرار کنید.

در همین حال، اینترنت به‌ کارِ حافظانِ سنتی خاتمه داده و درها را تا انتها باز کرده است تا هر آن کس که داستانِ خوبی برای گفتن دارد بتواند مخاطبِ خویش را بیابد؛ نسلِ بعدیِ فیلم‌سازان گردبادِ‌ تغییرات را به آغوش می‌کشند و طرحی نو از آن ترسیم می‌کنند.

توضیحات:

[۱] نیرویِ حرکتِ آنی؛ توان و نیرویی که هر چیز در حرکت دارد؛ حاصل‌ضربِ جرمِ شیء در سرعتِ آن در هر لحظه تکانه‌ی شیء در آن لحظه است. تکانه کمیتی موضعی‌ست، بدین معنا، در فیزیکِ کلاسیک، در هر نقطه از مسیرِ حرکت یا در هر لحظه مقدار دارد.

[۲] سرپرستِ هنری؛ کسی که وظیفه‌یِ گرد‌هم‌آوریِ آثار در مجموعه‌هایِ هنری را بر عهده دارد.

[۳] (crowdsourcing) برون‌سپاری به انبوه مردم؛ انجامِ پروژه از طریقِ واگذاریِ آن به جمعیتی از افرادِ داوطلب، این کار معمولاً با فراخوانِ عمومی در اینترنت انجام می‌شود.

نویسنده: اَندرو اِس اَلِن (Andrew S Allen)

منبع – ترجمه‌: جلیل موسوی