چند نکته درباره اختتامیه سی و ششمین جشنواره فیلم کوتاه تهران / جوایز اصلی به فیلم یکی از اساتید قدیمی انجمن سینمای جوان رسید / جایزه ویژه هیئت داوران برای یکی از فیلمسازان همیشگی انجمن / امینی تیرانی در جشنواره‌ای که بزرگداشت‌اش را برگزار کرد، جایزه فیلمبرداری گرفت!

۲۴ فریم: اختتامیه سی و ششمین جشنواره فیلم کوتاه تهران در سالن همایش‌های برج میلاد برگزار شد. همان‌طور که انتظار می‌رفت این جشنواره دولتی که توسط انجمن سینمای جوان و با بودجه عمومی برگزار می‌شود، اغلب جوایزش را به فیلم‌های تولیدی خود و سینماگران انجمنی اهدا کرد تا تکلیف آن دوستانی که همچنان اعتقاد دارند رویکرد این جشنواره مستقل است، مشخص شود. فیلم کوتاه «عزیز» به نویسندگی، کارگردانی و تهیه‌کنندگی «سید مهدی موسوی برزکی» بیشترین تندیس‌ها و جوایز نقدی جشنواره را بدست آورد. آقای برزکی از اساتید انجمن سینمای جوان کاشان، همکار قدیمی این مجموعه و عضو شورای پیچینگ انجمن در استان اصفهان است و به فیلم‌اش در این جشنواره جوایزی چون بهترین فیلم داستانی در بخش ملی، بهترین کارگردانی، بهترین صدابرداری، بهترین بازیگر زن و جایزه ویژه هنر و تجربه اهدا شد. کیفیت پایین و ساختار خام‌دستانه این فیلم از دو جهت نگران کننده و حتی غافلگیرکننده است. اول این‌که امیدواریم مهمانان و داوران خارجی این فیلم را به عنوان برگزیده اصلی جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران ندیده باشند. چون در آن صورت تلقی‌شان از سینمای کوتاه ما بیش از اندازه سطح پایین، عقب‌مانده و جهان سومی خواهد بود. دوم این‌که امیدواریم حضور کارگردان این فیلم به عنوان استاد در انجمن و عضو شورای پیچینگ، باعث نشود شاگردان و فیلمسازان جوان در ارتباط با ایشان دچار سوءتفاهم شده و از نقص‌های آشکار و عدم رعایت اصول ساده‌ای از فیلم‌نامه‌نویسی، کارگردانی، تدوین و بازیگری در فیلم «عزیز» الگوبرداری کنند. به ویژه حالا که اینچنین در مثلا مهم‌ترین جشنواره فیلم کوتاه کشور، مورد تقدیر قرار گرفته و جایزه نقدی سی میلیون تومانی بهترین فیلم را نیز بدست آورده است. جالب این‌جاست که حتی جوایز نقدی و حمایتی جشنواره نیز به چنین فیلمسازانی اهدا می‌شود و بنابراین قرار نیست این مبالغ خرج تولید یک فیلم مستقل شود و گره از کار فیلمسازی که به سختی بودجه تولید فیلم‌اش را بدست می‌آورد باز کند. انجمن به فیلمسازان خودش جایزه می‌دهد و با همان پول فیلم بعدی‌شان را نیز تهیه‌ می‌کند و دوباره در جشنواره خودش به نمایش می‌گذارد. یک سیکل معیوب و در بهترین حالت از این جیب به آن جیب. در چنین فضایی آن‌چه بیش از هر چیز برای مسئولان برگزاری اهمیت دارد حفظ ویترین بزک شده جشنواره‌ای است که بیشتر به کار حفظ صندلی مدیران و جلب رضایت بالادستی‌ها می‌خورد، تا ارتقای سینمای کوتاه ایران. جشنواره‌ای که با رویکرد تبعیض‌آمیزش هرگز نمی‌تواند ویترین بی‌طرف و مناسبی برای بروز استعدادها و فیلمسازان جوان این مملکت باشد.

از طرفی جایزه ویژه هیئت داوران به فیلم «دابر» به کارگردانی «سعید نجاتی» داده شد. آقای نجاتی از همکارانی قدیمی انجمن و از فیلمسازان محبوب این نهاد دولتی است و از اوایل دهه هشتاد تا امروز، چندین فیلم کوتاه با بودجه عمومی‌ای که سالانه در اختیار انجمن قرار می‌گیرد، تولید کرده است. البته از نام «انجمن سینمای جوانان» و شعارهای حمایتی‌اش برمی‌آید که واحد تولید صرفا بودجه‌های‌اش را در اختیار فیلمسازان جوان و کم‌تجربه قرار دهد و یا حداقل از هر فیلمساز در طول کارنامه حرفه‌ای‌اش، یک یا دوبار حمایت کند. اما هم فیلم «عزیز» و هم فیلم «دابر» توسط کسانی ساخته شده‌اند که نه تنها سال‌هاست با پول مردم فیلم می‌سازند، بلکه به تدریس سینما نیز مشغول‌اند. از این رو برای پیش نیامدن سوءبرداشت، پیشنهاد می‌شود اسم «جوانان» از نام این زیرمجموعه سازمان سینمایی حذف گردد. در ضمن امیدواریم هزینه‌ای که از جیب ما صرف تجربه‌اندوزی و فیلمسازی چنین دوستانی شده است، در نهایت آورده مادی و معنوی مناسبی به همراه داشته باشد!

نکته جالب دیگر در مورد جایزه بهترین فیلمبرداری است. تندیسی که همراه با جایزه نقدی به «مسعود امینی تیرانی» داده شد. سینماگری که امسال بزرگداشت‌اش در جشنواره برگزار و در کلیپ اختتامیه از او به عنوان پیشکسوت و مردی بااخلاق یاد شد. این جشنواره طبق شعار برگزارکننده‌های‌اش قرار بود فرصتی برای بروز استعدادها و قدر دیدن «جوانان» باشد. اما ظاهرا موقع تقسیم جوایز متر و معیارهای دیگری مورد توجه قرار می‌گیرد. آقای تیرانی که در اختتامیه خودش را فرزند انجمن نامید و در سال‌های گذشته در صنف فیلم کوتاه خانه سینما نیز مسئولیت داشته است، از سازمان سینمایی انتقاد کرد که چرا فضا را برای فیلمسازان جوان محدود و سخت می‌کند. او به سانسور در فیلم کوتاه اعتراض کرد و از مسئولان خواست بیشتر با فیلم کوتاه راه بی‌آیند. البته که اعتراض به سانسور معمولا جزو جدایی‌ناپذیر ویترین اختتامیه جشنواره‌های دولتی و برگزیدگان‌اش است، اما به آقای تیرانی پیشنهاد می‌کنیم که بازکردن فضا برای جوانان را از خود و اطرافیان‌شان شروع کند. از ایشان با توجه به سابقه‌ای که دارند انتظار می‌رفت حالا که مانند کریم‌لک‌زاده در اعتراض به سانسور و رویکرد غیرحرفه‌ای ممیزان با فیلمسازان رویداد مرور آثارشان را لغو نکردند، حداقل این اجازه را می‌دادند که فیلمبردارهای جوان‌تر در این جشنواره دیده شوند و مورد تقدیر قرار بگیرند.

از طرفی جایزه بهترین فیلم بخش بین‌الملل و مبلغ سه هزار دلار به فیلم Brotherhood از کانادا اهدا شد. در فراخوان و اساسنامه این جشنواره ذکر شده که فیلم‌ها نباید در ایران برای تماشا در دسترس باشند. در حالی که این فیلم محصول سال ۲۰۱۸ به سادگی توسط سایت Vimeo در دسترس است (این‌جا ببینید) و هر کس می‌تواند آن را در خانه تماشا کند. سال گذشته نیز این جایزه به فیلم Fauve اهدا شد که آن هم در اینترنت در دسترس بود. در ضمن مستند «تاریخچه گرگ‌ها» که امسال از جشنواره جایزه گرفت نیز پیش از این در جشنواره نهال روی پرده رفته بود! در واقع بخش بین‌الملل جشنواره برخلاف قوانین‌اش، فیلم‌هایی که پیش از این در ایران نمایش داشته و یا در اینترنت قابل دسترسی هستند را برای بخش مسابقه انتخاب و به آن‌ها جوایز چند هزار دلاری و یورویی نیز می‌دهد. شایسته نیست این همه هزینه از جیب مردم ایران در این شرایط سخت اقتصادی صرف جایزه دادن به فیلم‌هایی شود که حتی امکان تماشای آنلاین آن‌ها نیز وجود دارد. بخش بین‌الملل جشنواره فیلم کوتاه تهران باید در این مورد پاسخگو باشد و حداقل به اساسنامه خود احترام بگذارد و تلاش کند فیلم‌های به روزتر و کم‌تر دیده شده را در اختیار مخاطبان‌اش قرار دهد. با این پول‌های هنگفت می‌توان مواردی از مشکلات ساختاری فیلم کوتاه را حل کرد و امکان نمایش آثار مختلف را به وجود آورد. نه این‌که برای جور کردن ویترین جشنواره‌ای که اعتبار بین‌المللی چندانی هم ندارد، بودجه عمومی را با بی‌کفایتی از بین برد!

فهرست برگزیدگان سی و ششمین جشنواره فیلم کوتاه تهران را می‌توانید این‌جا بخوانید.