گفت‌وگو با هیئت انتخاب بخش‌های ملی و بین‌الملل شانزدهمین جشنواره فیلم کوتاه نهال

۲۴ فریم: در ادامه گفت‌وگوی تعدادی از اعضای هیئت‌های انتخاب بخش‌های ملی و بین‌الملل شانزدهمین جشنواره فیلم کوتاه نهال را به نقل از سایت جشنواره می‌خوانید.

مصاحبه هیئت انتخاب ملی

کوروش عطایی

در مجموع امسال تعداد فیلم ها خیلی زیاد بود و از نظر کمیت خیلی خوب بود و من هم امسال این شانس را داشتم که جزء هیئت انتخاب باشم و تمام فیلم ها را ببینم . دیدن همه ی این فیلم ها این فرصت را به من داد تا یک تحلیل کلی نسبت به فضای فیلمسازی دانشجویی داشته باشم. از نظر کیفیت هم باید بگم که من فکر میکنم امسال در مجموع فیلم های خوبی داشتیم، مخصوصا در بخش داستانی یک تعداد فیلم با کیفیت خیلی خوب وجود دارد که قطعا میدرخشند. ولی یک معضل جدی که من و بقیه دوستان حس کردیم مربوط به بخش های دیگر است مخصوصا بخش مستند. فیلم های مستند هم از نظر کمی و هم کیفی به شدت پایین بودند که مسئله کیفیت خیلی مهم تر است. باید خود دانشجویان و مسئولان مرتبط ریشه یابی کنند وعلت اینکه چرا کیفیت فیلم های مستند دانشجویی بی این شدت پایین است را پیدا کنند. از این نظر دست ما هم خیلی بسته بود و نمیتوانستیم مستندهای زیادی را انتخاب کنیم . در بخش تجربی هم به همین شکل .من خودم یکی از دلایل افت کیفیت مستندها را این مسئله میبینم که دانشجویان کمتر سینمای روز مستند را دنبال میکنند و حتی شاید اساتید. و از طرفی شاید آموزش خوبی هم در دانشگاه ها داده نمیشود که فیلم های مستند به این شکل هستند. قطعا علل مختلفی دارد و من کارشناس نیستم که بخواهم بررسی کنم ولی فکر میکنم این موضوع جای بررسی دارد و امیدوارم که در سال های بعدی فیلم های مستند بهتری داشته باشیم. ولی در کل فیلم ها برای جشنواره ای که فیلمسازهای جوان در آن شرکت میکنند، راضی کننده هستند.

جشنواره نهال با بقیه جشنواره هایی که در ایران برگزار میشوند تفاوت زیادی دارد. اولا که منحصر به دانشجویان است و من خودم در دوره هشتم جز تیم برگزاری بوده ام و میدونم که چه انرژی و چه عشقی پشت برگزاری جشنواره است که یک سری دانشجو بی مزد و منت  صرفا از روی علاقه این جشنواره را برگزار میکنند و این یکی از عوامل نشاط این جشنواره است.آدم های داخل جشنواره همه پرانرژی و باسواد هستند . اینکه جشنواره نهال توسط دانشجویان اداره میشود و دبیر جشنواره را خود دانشجویان انتخاب میکنند به نظر من جشنواره را به یک جشنواره ی کاملا دموکراتیک تبدیل میکند که ما نمونه اش را داخل ایران نداریم یعنی چیزی که صفر تا صد از آن دانشجویان است. از زمانی که ما دانشجو بودیم تا الان فیلم هایی در جشنواره نهال دیده میشود که فیلمسازان شان بعد ها به فیلسازان بزرگی تبدیل میشوند. نمونه هایش هم خیلی زیاد است. فیلمسازان جوانی که در حال حاضر در سینمای ایران کار مکینند کسانی هستند که اولین فیلم هایشان در نهال دیده شده و از انجا شناخته شده اند. نکته ی بعدی راجع به تمایز جشنواره نهال مربوط به هیئت داوران است . هیئت داوران نهال همواره تیم خیلی خوبی داشته امیدوارم که امسال هم همینطور باشد. فیلم هایی که به جشنواره نهال ارسال میشود را یک سری ادم های حرفه ای میبینند و همین باعث میشود که یک ارتباطی بین ادم های حرفه ای سینما و دانشجویان شکل بگیرد. علاوه بر همه اینها نهال آکادمی هم دارد و خود این ، تمایز جشنواره نهال را دوچندان میکند. به طور کلی اگر بخوام یک صفت به جشنواره نهال بدهم ، نهال دموکراتیک ترین جشنواره ایران است.

ملاک اصلی انتخاب فیلم ها برای ما کیفیت بوده . بعضی وقتها یک فیلمی قصه جذابی دارد ، یک فیلمی کارگردانی خوبی دارد ، یک فیلمی فضا سازی خوبی دارد ، یک فیلمی بازی خوبی دارد… ما سعی کرده ایم که این ها را تک به تک مد نظر قرار بدهیم . اگر فیلمی یک ویژگی درخشانی داشت که نشان میداد این فیلم ارزش دیده شدن را دارد ما سعی کردیم که انتخابش کنیم. به هرحال فیلم، فیلم های دانشجویی هستند و از همه ی ابعاد تکمیل نیستند. دوره ای که ما نهال را برگزار میکردیم ، نزدیک صد فیلم به دفتر نهال رسید اما امسال ما نزدیک پانصد فیلم داریم که این نشان میدهد جریان فیلمسازی کوتاه خیلی رشد کرده و جریان فیلمسازی دانشجویی خیلی بزرگتر شده . در سال های اخیر فیلم کوتاه های ایرانی در خیلی از فستیوال های دنیا درخشیده اند و این نشان میدهد که فضای فیلم کوتاه خیلی فضای پویا و درجریانی است. من فکر میکنم که جریان فیلمسازی کوتاه خیلی خوب به جلو حرکت میکند.

روحیه دانشجویی در فضای فیلم ها خیلی دیده می شود. من فکر میکنم چیزی که باید مد نظر دانشجویان قرار بگیرد، تجربه ی فضاهای فیلمسازی مختلف است. مثلا ما در یک سری از فیلم ها فضاهای مشترکی میدیدم که مربوط به فضاهای دانشگاه و روابط بین بچه ها است و خب دلیل هم مشخص است ، دانشجویان بیشتر در همین فضاها زندگی میکنند و فیلم های شان هم در همین حال و هواست . ولی من فکر میکنم هرچقدر از این فضاها دور بشوند و به سراغ موضوعات مختلف بروند ، فیلم های خلاقانه تری ساخته میشود . اصولا فیلم کوتاه علی الخصوص فیلم کوتاه دانشجویی یک فضای منحصر به تجربه کردن است. فضایی است که ادم ها بدون هیچ ترس و واهمه ای باید هر ایده ای که درذهن دارند را تجربه کنند که این موضوع در بعضی از فیلم ها وجود داشت. قرار نیست فیلم کوتاه یک نسخه ی کوتاه شده از یک فیلم سینمای بلند باشه ، قرار بر این است که فیلم کوتاه فیلمی باشد با سوژه های جدید و خلاقانه در فرم و روایت.

فیلم کوتاه برای یک هدف اقتصادی صرف ساخته نمیشود. فیلم کوتاه برای کسب تجربه است یا یک نگاه هنری. همین مسئله فیلم کوتاه را کاملا با سینمای بدنه متفاوت میکند. من معتقد هستم که فیلم کوتاه ها نباید شبیه فیلم بلند سینمایی باشند. هم در انتخاب موضوع هم در شکل و ساختار. در فیلم کوتاه باید تجربه های ناب و خلاقانه صورت بگیرد. هرچند وقتی سازنده فیلم کوتاه میخواهد وارد سینمای بدنه ایران بشود، خیلی مسائل مطرح میشود مثل تهیه کننده، سرمایه گذار، شرایط اکران، سلیقه مخاطب و … که همه ی اینها دست به دست هم میدهند تا فیلم ساز از جسارت خود کم کند و بیشتر تن به سینمای رایج بدهد. با این همه به نظرم هر فیلم کوتاه باید دنیای شخصی خودش و دنیای شخصی سازنده اش را داشته باشد و اینکه مشابه فلان فیلم سینمایی که مطرح است بخواهیم فیلم کوتاه بسازیم سوزاندن یک فرصت است.

محمد حدادی

من پنج سال پیش یعنی در دوره یازدهم عضو هیئت انتخاب بودم و همه ی فیلم های متقاضی را دیدم و در آن سال تصمیم گیری درباره ی فیلم ها آسان بود ، مرز مشخصی بین کیفیت فیلم ها بود ، تعداد فیلم های بد زیاد بود ، تعداد معدودی از فیلم ها متوسط و تعدادی از فیلم ها هم خوب بود . در آن شرایط تکلیف مشخص بود ، فیلم های خوب و متوسط که تعدادشان زیاد نمیشد را وارد مسابقه کردیم .ولی امسال فیلم های بد خیلی کم بودند و تعداد فیلم های متوسط خیلی بیشتر بود . یعنی فیلم ها از جنبه های مختلف رشد قابل توجهی کرده اند و ما فیلم های متوسط رو به بالای زیادی داشتیم . من نمیتوانم با سال قبل مقایسه کنم چون تمام فیلم های دوره قبل را ندیدم ولی با پنج سال پیش که مقایسه میکنیم فیلم ها یک جهش قابل ملاحظه ای کرده اند.

تفاوت نهال در روحیه دانشجویی است که دارد . چه در برگزاری ،چه در فیلم ها و چه در مخاطب ها . به نظرم ویژگی منحصر به فرد جشنواره نهال همین منحصر به فرد بودنش . مستقل بودش است . مستقل بودن حتی شاید مهم تر هم باشد . جشنواره از جایی هدایت میشود و خود دانشجویان هسند که آن را هدایت میکنند و حتی دبیر آن را به صورت دموکراتیک انتخاب میکنند. در انتخاب فیلم ها روحیه ی دانشجویی مدنظر بوده است و طبیعتا فیلم هایی که خوب هستند ، جای خود را درجشنواره پیدا میکنند . در واقع هرجایی که بین انتخاب و عدم اتخاب یک فیلم تردید داشتیم ، جسارت و روحیه ی دانشجویی را در نظر گرفتیم.

به طور کلی جریان فیلم کوتاه رو به جلو است . نمیتوان خیلی با قاطعیت گفت ولی روند فیلم کوتاه شاید از فیلم بلند سینمایی، سریع تر باشد. استفاده از عوامل حرفه ای و بازیگر حرفه ای و کسانی که خارج از فضای دانشجویی هستند ، بیشتر شده و من نمیدانم که علت چیست .درحالیکه خیلی از فیلم های برجسته که انتخاب شده اند ،فاقد اینها هستند اما از کیفیت خوبی برخوردارند . خیلی از فیلم ها بود که با عوامل حرفه ای ساخته شده بود ولی نظر هیئت انتخاب را جلب نکرد . البته نه به دلیل حضور آنها بلکه به این دلیل که وقتی از عوامل حرفه ای و چهره های شناخته شده استفاده میکنیم ، انگار که فیلم یک ادعایی دارد که باید بتواند در تمام طول فیلم از پس این ادعا بر بیاید که خیلی از این فیلم ها در این موضوع ناموفق بودند و خارج از مسابقه و حتی خارج از انتخاب ماندند . ولی چندین فیلم بودند که به لحاظ روحیه دانشجویی برجسته بودند بدون داشتن عوامل حرفه ای و صرف هزینه های زیاد.

جریان فیلم کوتاه و سینمای بدنه هیچ ربطی به هم ندارند . شاید همین الان خیلی از فیلم سازان جوان بهتر از فیلم سازان فیلم بلند باشند و دنبال سینمای واقعی تری هستند. یک نکته ای که میخواهم به آن اشاره کنم ضعف عمده ای در بخش مستند بود که واقعا به سختی ما توانستیم تنها چهار فیلم مستند را از بین پنجاه ، شصت تا فیلمی که فرستاده شده بود ، انتخاب کنیم . به شدت کیفیت فیلم های مستند پایین بود و لزوم یک بازنگری در فضای مستندسازی در دانشگاه احساس میشود . من حتی میتوانم بگویم که این تعداد فیلمی که انتخاب کردیم از سر ضرورت بود وگرنه میشد که هیچ فیلمی را انتخاب نکنیم . این نشان میدهد که باید یک نگاه دوباره به آموزش فیلم مستند در دانشگاه کرد .

تیام یابنده

فیلم ها در بخش تجربی و مستند بسیار ضعیف بودند . بخش انیمیشن تا حدود بهتر بود ولی در کل ناامید کننده بود و فیلم های داستانی هم خیلی وضعیت بدی داشتند . در کل امسال فیلم ها افت کرده اند . خروجی دانشگاه های علمی کاربردی اصلا خوب نبود . خروجی دانشگاه های هنر و سوره کمی بهتر بود . حتی خروجی دانشگاه سوره از دانشگاه هنر بهتر بود. سعی کردیم فیلم هایی که باکیفیت هستند را انتخاب کنیم و تعداد فیلم هایی هم که از بین پانصد فیلم انتخاب کردیم فکر میکنم که به سی و پنج فیلم رسید و ما با دست باز انتخاب کردیم . حقیقت این است که انتخاب اولیه هفده فیلم بود ولی در نهایت تصمیم گرفیتم که بچه های بیشتری این تجربه را داشته باشند .

جشنواره نهال ، یک جشنواره دانشجویی است و پایه ی آن را خود دانشجویان گذاشته اند که این به نظر من اهمیت دارد . من متوجه شدم که دانشجویان از خیلی از دانشگاه های کشور در این جشنواره شرکت کرده اند و این جشنواره باعث شده است که مثلا یک دانشجوی پزشکی هم فیلم بسازد و به جشنواره نهال بفرستد ، چرا که نهال جایی است برای دیده شدن . این امتیاز مثبتی است که جشنواره نهال نسبت به سایر جشنواره ها دارد. در هر دسته بندی ، معیار برای انتخاب متفاوت است . ما سعی کردیم که سلیقه شخصی را کنار بگذاریم و همچنین سعی کردیم فیلمی که دارای کیفیت متوسطی بود را انتخاب کنیم .

من به علت حضور در هیئت انتخاب و یا داوری در جشنواره های متفاوت ، این فرصت را داشته ام که ببینم چه حجم از فیلم و با چه ذهنیتی ساخته میشود ، چیزی که بسیار ازار دهنده بود این است که فیلمسازان شناخت خوبی نسبت به فضاسازی ندارند و وارد یک سری ژانرها میشوند . علاقه نسبت به تجربه ی ژانرهای مختلف وجود دارد ولی آگاهی نه به اندازه کافی . حجم زیادی از فیلم ها ، مربوط به فیلم های آپارتمانی است که دعواهای زن و شوهری را به تصویر میکشد که پرداخت خوبی هم ندارند . ولی باید بگویم که پتانسیل خیلی خوبی در فیلم کوتاه وجود دارد که اگر حمایت بشود و همراه با یک آموزش درست بشود ، نتیجه خوبی خواهد داشت . از نظر من فیلم کوتاه ایران خیلی موفق تر از فیلم بلند است ، البته اگر در جشنواره ها در سطح جهانی بخواهیم بررسی کنیم.

رامتین شهبازی

در فیلم ها پیشرفت حاصل شده ، مخصوصا در فیلم ها ی داستانی . در حوزه فیلم های مستند و تجربی این اتفاق نیفتاده است و یک ضعف بسیار جدی در این حوزه دیده میشود . در فیلم های مستند ما با یک ساده انگاری نسبت به سینمای مستند مواجه هستیم و در زمینه ی فیلم های تجربی هم به نظر می آید که دانشجویان شناخت خوبی از سینمای تجربی ندارند و هر فیلمی را که در بخش داستانی یا مستند موفق نیست را برای بخش تجربی میفرستند که به نظرم باید تدریس این سینما در دانشگاه ها بیشتر جدی گرفته شود. اما در بخش داستانی من در کل راضی بودم و پیشرفت خوبی را دیدم . من سال گذشته داور جشنواره فیلم کوتاه تهران بودم ، فیلم های نهال امسال نسبت به فیلم های جشنواره فیلم کوتاه تهران متفاوت هستند.

یک شکلی از سینما در حال به وجود آمدن در فیلم کوتاه است که من بروز آن را امسال در جشنواره نهال دیدم . یک سینمای دانشجویی در حال شکل گرفتن است که با سینمای فیلم کوتاه ما هم متفاوت است و ما باید راجع به این شکل از سینما صحبت بکنیم ، شکلی که هم باعث خوشحالی است و هم کمی خطرناک است . عامل خوشحالی و سرور آن از این منظر است که یک سینمای کوتاه دانشجویی ست که منحصر به خودش است و تولد آن بسیار شعف انگیز است و بخش خطرناک آن این است که این سینمای کوتاه هیچ ربطی به سینما بلند ایران ندارد . یعنی فردا یک دانشجو با این شکل از فیلم ها بخواهد وارد بازار کار حرفه ای  بشود و فیلم بسازد ، نمیخواهم بگویم که قطعا با شکست رو به رو میشود ولی به سخت میتواند تهیه کننده پیدا کند . باید راجع به این موضوع صحبت کرد  تا ببینیم چگونه میشود این دو سینما را به هم پیوند داد .

کار انتخاب از کار داوری سخت تر است . وقتی که شما داوری میکنید ، یک فیلمی را تشویق میکنید ، چون یک سری از فیلم ها به نمایش دار می آیند و شما از بین آن فیلم ها ، فیلمی که کارگردانی بهتری دارد را تشویق میکنید یا مثلا فیلمی که بازیگری بهتری دارد را تشویق میکنید . ولی در هیئت انتخاب ، یک حقی از فیلمساز بر گردن کسانی است که در هیئت انتخاب هستند . شما در هیئت انتخاب یا یک حقی را به کسی میدهید یا یک حقی را از کسی میگیرید . شما در هیئت انتخاب میتوانید مسیر زندگی یک نفررا با نمایش دادن یا ندادن فیلمش ، عوض کنید . بنابراین مسئولیت هیئت انتخاب مسئولیت سختی است . چون فیلم هایی که برای نهال فرستاده میشوند فیلم های دانشجویی هستند من هم معیار یک فیلم کوتاه دانشجویی را برای انتخاب در نظر میگیرم ، حتی معیار یک فیلم کوتاه حرفه ای را هم در نظر نمیگیرم . فیلم باید حداقل هایی داشته باشد که بتواند ارتباط درستی  با مخاطبش برقرار کند ، که این ارتباط زمینه های مختلفی از جمله زیبایی شناسی ، بیان هنری و تسلط بر ابزار دارد . خلاصه بخواهم ملاک انتخاب خود را بگویم این است که فیلم در اندازه و اشل فیلم کوتاه دانشجویی ( اندازه و اشل دو واژه ی مختصری هستند که در دل خود معنای بیشتر دارند ) بتواند با مخاطب خود با زبان سینما ارتباط درستی برقرار کند.

ما داریم یک جریان فیلم کوتاه دانشجویی قدرتمند میبینیم که این جریان حتی با جریان فیلم کوتاه عمومی نیز تفاوت دارد . من در سال گذشته بیش از صد و پنجاه فیلم در جشنواره فیلم کوتاه تهران دیدم و در طی پانزده ساعت آن ها را داوری کردیم و راجع به آنها گپ زدیم .فیلم هایی در جشنواره فیلم کوتاه تهران وجود دارد که معلوم است هدف فیلم ساز از ساخت آن فیلم این است که وارد سینما بلند ایران بشود اما فیلم کوتاه دانشجویی ، فیلمی است که باید در آن جسارت دیده شود .  فیلمی است که باید هم در فرم و هم در محتوا دارای یک جسارتی باشد و من این جسارت را در شصت ، هفتاد درصد فیلم های نهال دیدم . گرچه جای آسیب شناسی هم دارد . برای مثال خشونت عریانی که در بعضی از فیلم ها دیده میشود . این خشونت ممکن است با سلیقه شخصی من جور نباشد اما وقتی من در جایگاه هیئت انتخاب قرار میگیرم باید سلیقه شخصی خودم را کنار بگذارم . خشونت یک فیلم ممکن است من را اذیت بکند اما فیلم به لحاظ تولیدی و به لحاظ ساختاری همان ارتباطی را که پیش تر گفتم ، با مخاطب برقرار میکند . البته فیلم هایی هم وجود داشت که این ارتباط در آنها برقرار نمیشد و طبیعتا ما این فیلم را کنار گذاشتیم . ما در هیئت انتخاب نزدیک به دوازده ساعت درباره ی فیلم ها صحبت کردیم. همه ی اعضای هیئت انتخاب تک به تک فیلم ها را دیده بودند و وقتی که یادآوری میکردیم و اسم هر فیلمی را می آوردیم ، فیلم ها با جزئیات به ذهن اعضای هیئت انتخاب می آمد . میخواهم به همه خیال راحت باش بدهم که فیلم های شان با دقت دیده شده است . این همه وقت گذاشتن نشان میدهد که خود اعضای هیئت انتخاب ترغیب شده اند که این فیلم ها را با دقت ببینند . اکثریت فیلم هایی که در جشنواره نهال امسال بود ، ما را به دیدن ترغیب میکرد . من به مدت یک ماه روزی سه الی چهار ساعت وقت گذاشته ام و فیلم ها را دیده ام . البته باز هم این را میگویم که آسیب هایی هم دیده میشود مثل خشونت زیاد ، بی پروایی در بیان بعضی از مسائل اجتماعی که به نظر می آید باید بیان آنها کمی هنری تر بشود . نکته دیگر این است که ما نباید غره بشویم چون وقتی که به فیلم سازی مان غره شویم و احساس غرور کنیم شکست خواهیم خورد .  باید بگذاریم این مسیر پویا ادامه پیدا کند و من سال بعد در نهال هجدهم ، از فیلم ها خرسندتر باشم.

من روحیه دانشجویی را در فیلم ها دیدم اما یک سری از بچه ها فیلم های شخصی میسازند . من دوست دارم که فیلم ها بیشتر اجتماعی باشند و روحیه ی اجتماعی فیلم ها بیشتر بشود . ما در حال حاضر در جامعه ای زندگی میکنیم که بحران های زیادی در اطراف مان وجود دارد و قطعا نگاه یک جوان و دراماتیزه کردن آنها همراه با به کارگیری سینما ، میتواند راه را برای ما باز کند . درواقع میتواند راه را برای پیدا کردن سوژه های دراماتیک برای فیلم های بعدی باز کند . یعنی فیلم ها میتوانند باززایی داشته باشند . در کل تجربه گرایی در فرم ، استفاده از ادوات سینمایی ، استفاده از عناصر دیجیتال و … وجود داشت.

سینمای فیلم کوتاه هیچ ربطی به سینما بدنه ندارد . یعنی یک آسیبی که وجود دارد همین است . نمیخواهم بگویم که لزوما این دو باید به هم ربط داشته باشند ولی اگر این بچه ها بخواهند فردا وارد سینما بلند بشوند که فکر میکنم اکثریت همین نیت را دارند ، برای شان مشکل ست . بچه ها با این شکل نمیتوانند وارد فیلم بلند بشوند . چرا که فیلم هایشان برای مخاطب عام ساخته نمیشود اما این فیلم ها در جایگاه خودشان تقریبا کامل هستند . باید این موضوع را آسیب شناسی کنیم تا ببینیم چگونه این می شود این جریان را به سینما بدنه متصل کنیم . ممکن است خیلی ها با این نظر من مخالف باشند و بگویند چه لزومی دارد که این دو را به هم وصل باشند که این هم نظری است  . ما میتوانیم این نظرها را به بحث بگذاریم و حاشیه ی جشنواره نهال جای همین بحث ها است.

مصاحبه هیات انتخاب بین الملل

سوگل رضوانی

بین فیلم های امسال نهال ، فیلم های خیلی خوبی وجود داشت تا بقیه بچه ها ببینند و تا حدی با استاندارد های سینمای دانشجویی بین المللی آشنا بشنود . نمیتوانم با سال های پیش مقایسه کنم چون من سال های پیش خیلی در جریان فیلم ها نبوده ام. بین المللی بودن جشنواره نهال، این جشنواره را معتبر تر میکند و فضای رقابت را از فضای داخلی بزرگتر میکند . دیدن فیلم های بخش بین الملل برای بچه ها بسیار مفید است و به آنها در جهت فیلمسازی کمک میکند . بچه ها در این صورت میتوانند خود را با استاندارد های بین المللی بسنجند . از طرف دیگر اتفاق خوبی است که دانشجویان خارجی با یک جشنواره ایرانی آشنا بشوند .

برای من دو معیار برای انتخاب فیلم های بخش بین الملل داشتم . اولا استاندارد های خود فیلم کوتاه را در نظر گرفتم و خیلی به این مسئله که فضای دانشجویی است ، کار نداشته باشم و در عین حال سعی کردم به فضاهای تجربی و خارج از فضای حرفه ای هم توجه بکنم. من فکر میکنم یکی از تفاوت های فیلم کوتاه های دانشجویی در بخش ملی و بین الملل این است که تعداد کمتری از فیلمسازان ایرانی به فضاهای خارج از دانشگاه میپردازند و دغدغه های شان مربوط به همان فضایی است که به آن تعلق دارند . در صورتی در فیلمسازی دانشجویی بین المللی شما اصلا فضای دانشجویی نمیبینید و راجع به همه چیز فیلم ساخته می شود  و مانند فیلمسازی خارج از فضای دانشجویی با آن برخورد می شود . در کل موضوعات شان نسبت به فیلمسازی دانشجویی در ایران جامع تر و وسیع تر است .

جشنواره نهال صرفا یک فضایی برای به نمایش در آوردن فیلم ها نیست . اینکه جشنواره را خود دانشجویان برگزار میکنند ، یعنی چه کسانی که فیلم برای جشنواره ارسال میکنند و چه کسانی که برای اجرای جشنواره با هم همکاری میکنند ، نکته حائز اهمیتی است . تیم برگزارکننده یک تیم حرفه ای نیست و آنها یک سری دانشجو هستند و آنها باید سعی کنند در این جریان چیزهای مختلفی یاد بگیرند. دیدن فیلم های بین الملل بیش از هرچیزی باعث کمتر شدن اختلاف سطح فیلم های بین الملل و ملی میشود . چه فیلم های معمولی و چه فیلم هایی که در جشنواره ها دیده میشوند.

آرمان فیاض

تفاوتی که جشنواره نهال امسال با سال های قبلی داشت این بود که یک هزینه ای برای ثبت نام فیلم های بین الملل دریافت میکرد که همین باعث شده که تعداد فیلم های کمتری ثبت نام بشود و همین نیز باعث شد که درجه ی فیلم ها بالاتر برود و فیلم های با کیفیت تری به جشنواره نهال ارسال شد و من فکر میکنم که این یک گام بزرگ به سمت جلو است.

بین المللی بودن هر جشنواره ای یک نعمت بزرگی برای همان جشنواره است چرا که رقابت عملا گسترده تر میشود ، باعث افزایش اعتبار آن جشنواره می شود و تماشاچیان هم بیشتر لذت خواهند برد به خاطر اینکه مخاطبان به جای اینکه با یک نوع تفکر با چندین نوع تفکر در فیلمسازی آشنا میشوند . علی الخصوص که جشنواره نهال برای دانشجویان است ، لازم است که دانشجویان بدانند که بقیه دنیا در چه سطحی فیلم میسازند و چه سوژه هایی برای شان جذاب است.

برای من به شخصه چیزی که مهم است این است که یک فیلم چه حرفی برای گفتن دارد و اینکه در بیان آن حرف چقدر موفق بوده است . در بخش فنی هم ، با توجه به اینکه ما با یک سینمای دانشجویی طرف هستیم ، باید دید که فیلمساز چقدر توانسته خوب عمل کند . به هرحال ممکن است که فیلساز که یک دانشجو است دسترسی به امکانات خیلی حرفه ای نداشته باشند و با دوربین های معمولی تری فیلم بسازند و یا عوامل فیلم شان دانشجو باشد. در همین فضا نیز باید دید که چقدر خلاقیت و کیفیت وجود دارد.

سینما کوتاه ما جای خیلی محکمی دارد  و این موضوع را نه تنها من بلکه خود فیلم ها بیان کننده این موضوع هستند . چرا که ما در بسیاری از فستیوال های مهم دانشجویی فیلم داشته ایم و این اتفاق خیلی مهمی است .به طور کلی در ده سال اخیر ، سینمای دانشجویی ایران در دنیا مورد توجه قرار گرفته است .این موضوع نویدی برای آینده است که فیلمسازان درجه یکی به سینمای ایران وارد میشوند و من امیدوارم که همینطور باشد چون من احساس میکنم سینمای ایران به یک جان تازه نیاز دارد و این جان تازه این بچه های دانشجو هستند .نسبت به سینما دانشجویی سایرکشور های من فکر میکنم که چیزی کم نداریم . درواقع نه تنها چیزی کم نداریم بلکه پا به پای آنها داریم پیش میرویم . سینمای ایران جسارت بیشتری دارد و به علت محدودیت هایی که در انتخاب سوژه وجود دارد ، خلاقیت بچه ها بیشتر بروز پیدا کرده است .سینما کوتاه دنیا توجه ویژه ای به سینما کوتاه ایران دارد و بخش عمده ای از این توجه مربوط به سینما کوتاه دانشجویی است .

واقعیت این است که فیلم های خوب بخش ملی اختلاف سطح عجیب و غریبی با بخش بین الملل ندارند . اگرچه که سال گذشته در جشنواره فیلم کوتاه تهران ، یک اختلاف مشهودی بود ولی به طور کلی بخش بین الملل و بخش ملی در یک سطح در حال رقابت هستند . اما مسئله ای که وجود دارد این است که آنها به صورت خیلی جدی و بنیادی در سینما کار میکنند و امکانات فراهم میکنند و برای مثال اگر قرار است کسی سینما بخواند به صورت جدی از دوره دبیرستان شروع میکند ، بودجه هایی که به آنها برای فیلمسازی تعلق میگیرد بیشتر است .

اینکه جشنواره نهال ، یک جشنواره دانشجویی خیلی محترم است و خیلی جذاب . به خاطر اینکه ما در این فیلمسازا ن دانشجو امید و شور و هیجان میبینیم و در سینما شان هم همین ها نهفته است . سینمایی که خیلی تجربه گرا تر است . در جشنواره هایی مانند جشنواره نهال میشود فیلم های تجربه گرایانه تری را پیدا کرد چرا که فیلمسازان آن درحال تجربه هستند . من خودم خیلی راغب هستم که فیلم های این جشنواره را دنبال کنم چون این فیلم ها یک طراوت و تازگی دارد . جشنواره نهال جایی برای رشد این نوع تفکر و این نوع فیلم ساختن .

درناز حاجیها

یکی از مهم ترین مسائل برای یک جشنواره بین المللی بودن آن جشنواره است، اینکه آن جشنواره بتواند خود را در دنیا بشناساند . این خود به گونه ای مبادله هنر است . نکته ی دیگر این است که فیلم سازان بخش ملی میتوانند سطح فیلم هایشان را با بخش بین الملل مقایسه کنند. معیاری که من برای انتخاب داشتم فرقی با معیارم برای انتخاب در جشنواره فیلم کوتاه تهران یا هر جشنواره دیگری ، نداشت . فیلم باید کیفیت خوبی داشته باشد از لحاظ مختلف کارگردانی ، بازیگری و … ، فیلمی که من را هنگام دیدن پس نزند .

من خلیلی با مرز بندی موافق نیستم و ترجیح میدم سینما های کشورهای مختلف را دسته بندی نکنم . ممکن است که یک سالی ما پنج ، شش فیلم کوتاه از ایران داشته باشیم که در جشنواره های جهانی خیلی موفق باشند و ممکن است یک سالی یک فیلم شاخص هم نداشته باشیم . به این ترتیب نمیشود صرفا از روی کشورها آمار این چنینی داد که سطح کدام بهتر است. فیلمسازان فیلم کوتاه ایرانی از فیلمسازان فیلم کوتاه خارجی چیزی کم ندارند و از نظر رقابتی ایران کشو شناخته شده ای است.