آموزش: هفت نکته‌ای که از «کل به جزء» آموختم

۲۴ فریم – سرویس آموزش: در ادامه‌ی مجموعه پست‌های «هفت نکته» از سرویس آموزش ۲۴ فریم، امروز به تجربیات سید وحید حسینی نامی از فیلم کوتاه «کل به جزء» می‌پردازیم.

هفت نکته‌ای که از «کل به جزء» آموختم
نویسنده: سید وحید حسینی نامی
یک. حومه‌ها
اساساً مدتی است ایده‌های فیلمنامه‌ای که درباره‌شان فکر می‌کنم، الهام گرفته از محیط‌ها و لوکیشن‌ها هستند و این لوکیشن‌ها اغلب مناطق صنعتی و متروک اطراف شهرهای بزرگ و به عبارتی حومه‌ها هستند. به نظرم این محیط‌ها سرشار از انرژی فروخورده‌ای هستند که قرار گرفتن در معرض آن‌ها، ایده‌ها و داستان‌های بسیاری را در اختیار ذهن قرار می‌دهد . مسیر معکوسی که طبق آن، قبل از نوشته شدن فیلمنامه، لوکیشن.ها انتخاب می‌شوند!
«کل به جزء» محصول ایده‌پردازی در چنین مکان‌هایی است و داستان نحیف آن، از چیدمان حس‌های مختلف لوکیشن‌های مختلف شکل گرفته است. این فیلم در ۱۷ لوکیشن فیلمبرداری شده و پیش از فیلمبرداری نقاط دوربین و نماها کاملاً مشخص شده بودند و این از ارتباط عمیق و حسی من و لوکیشن‌ها و پرسه زدن‌های طولانی در آن محیط‌ها نشأت می‌گرفت.
دو. جنون
گاهی باید افسار را دست جنون داد. «کل به جزء» جنون‌آمیزترین فیلم من در کارنامه‌ی فیلم‌های کوتاه‌ام است و چنین فیلمی شاید یک بار فقط اتفاق بیفتد. یک ندای درونی که در دوره‌ای مشخص بنا بر دلالت‌هایی تو را فرا می‌خواند و من خوشبختانه جسارت همراهی با این جنون را داشتم. فیلمی بدون داستان، تجریدی، و به شدت شخصی در دوره‌ای که سینمای کوتاه ما به سمت یک شکل و شمایل مشخص و زبان مشترک حرکت می.کند، ولی «کل به جزء» در مسیر دیگری قرار داشت. از ابتدا قصد داشتیم فیلمی بسازیم که با اشیاء و اصوات روایت بشود. این یک تئوری نیست و همیشه جواب نمی.دهد، ولی باید دست‌کم یک بار خود را در معرض این جنون قرار داد.
سه. اشیاء و اصوات
در «کل به جزء» اساس روایت مبتنی بر اشیاء و باند صوتی است. اصرار و وسواس خاصی وجود داشت تا از نمایش انسان بپرهیزیم، هرچند رویدادهای درون فیلم در کنش با انسان به وقوع می‌پیوست. این استراتژی تقریباً در تمام فیلم رعایت شد و تا حدی توانست جهان فیلم را شکل بدهد و خود را تعریف نماید. با توجه به اشیاء در نماهایی ایستا و ملال‌انگیز سعی کردیم به بیانی سینمایی و روایتی تجریدی دست پیدا بکنیم. و این جهان با همراهی صداها شکل تاثیرگذارتری به خود می‌گرفت.
چهار. طراحی تولید و مدیریت هنری
حضور یک مدیر هنری در هر فیلمی مغتنم است و باید خوش‌شانس باشیم که چنین فردی در کنارمان باشد.  «کل به جزء» از یک مدیر هنری کاربلد و خلاق که از جهان هنرهای تجسمی می‌آمد، از زمان نگارش فیلمنامه تا آخرین مراحل فنی برخوردار بود و از ساخت مجسمه و طراحی صحنه تا مرحله‌ی اصلاح رنگ نظارت داشت و یک‌دستی فضاها و رنگ‌ها در «کل به جزء» از تبعات مثبت حضور چنین شخصی در بین عوامل فیلم است.
پنج. کاستن
در ساخت «کل به جزء» ما بیشتر به دنبال کاستن بودیم تا افزودن. در قاب‌بندی و رژیم بصری فیلم، پرسپکتیو و نور را به حداقل رساندیم، در روایت قصه، عناصر دراماتیک و چفت و بست‌های معمول را حذف کردیم، جلوه‌های بصری جذاب و رنگ‌های گرم را نادیده گرفتیم و حتا حضور انسان را محدود کردیم. در نهایت از ارایه‌ی کیفیت نهایی شارپ و با کیفیت زیاد پرهیز کردیم. همه‌ی این‌ها برخلاف فیلم‌های کوتاهی بود که در پیرامون‌مان ساخته می‌شد، ولی توانستیم کاستن را به افزودن ترجیح بدهیم.
شش. تجربه‌های زیستی
بی‌گمان در هر فیلمی رگه‌هایی از آن چه زیسته‌ایم، تاثیرگذار است. در «کل به جزء» این تاثیرات نمود بیشتری دارند و آموختم که گاهی باید فرصت بروز به این تجربه‌ها را بیش از پیش داد. لوکیشن‌هایی که طی سال‌ها در مواجهه با آن‌ها قرار داشته‌ام، جامعه‌ای که خشونت روز به روز در آن افزایش پیدا می‌کند و تکثیر و تناسخ روح استبداد در محیط پیرامون؛ شاید «کل به جزء» تا اندازه‌ای واکنشی رادیکال به این پدیده‌های زیستی پیرامون در اطراف‌مان باشد.
هفت. رعایت فاصله با سوژه
به وفور می‌بینیم که فیلمسازی سوژه‌ی درخشانی برای کار انتخاب می‌کند، ولی به قدری شیفته و دلباخته‌ی ایده و سوژه‌ی خود می‌شود که در نهایت با اثری سانتیمانتال، شعاری و در مواردی باورناپذیر و دفرمه مواجه می‌شویم. در ساخت «کل به جزء» در تمام اجزا و به خصوص در دکوپاژ تمام تلاش‌ام را کردم تا فاصله‌ی خودم با سوژه را حفظ کنم تا نتیجه‌ی کار خیلی به لحاظ محتوایی متورم و شعاری نباشد و با صرفنظر کردن از اکثر عناصر جذابی که اتفاقاً بار دراماتیک و نمایشی داشتند، سعی کردم دینامیسم کار را کنترل بکنم تا در نهایت با یک فیلم حداکثری و ارعاب‌کننده مواجه نشویم.
نظر شما !!
  1. علی

    ممنونم از تلاش و زحمت شما برای انتشار و به اشتراک گزاشتن تجربیات سایر فیلم ساز ها

    خوب بود مثل بخش فیلمنامه که فایل pdf را برای دریافت در سایت قرار می دهید،لینکی از فیلم هایی که کارگران آن درباره ش صحبت می کند را هم قرار می دادید،به شخصه موفق به تماشای بعضی از آثار دوستان نبوده ام.

    با تشکر