en
یکشنبه ۳۰ خرداد ۱۴۰۰

صفحه اصلی - نقد - داستانی - پاستیشی ژنریک و موفق: درباره فیلم کوتاه «ناگهان» به کارگردانی حمید نجفی راد

۲۴ فریم – مصطفی خانی‌پور: ناگهان فیلمی است که با توجه به محل وقوع رویدادها و بهره‌گیری از چهار شخصیت (دو زوج در مقابل یکدیگر) یادآورِ Carnage پولانسکی است، اما با اتمسفر و حال و هوایی غریب‌تر! فیلم با زوجی که به تازگی به خانه‌‌ی جدیدشان نقل مکان کرده‌اند آغاز می‌شود و زوجِ دوم بعد از لحظاتی به درون دنیای داستانی فیلم (دیجسیس) وارد می‌شوند. فیلم به تدریج و با استفاده‌ی زیرکانه از الگوی «چه به دنبال چه می‌آید» که متز در اشاره به متن و شیوه‌ی قرار گرفتن پیام‌ها بدان پرداخته بود، مخاطب را به خوبی تا انتهای فیلم نگاه می‌دارد. در واقع فیلمساز با ناشناس نگاه داشتنِ زوجِ متجاوز و بهره‌گرفتن از رویکردِ آشکارسازیِ قطره‌چکانی، بیننده را با الگوی خود همراه نموده، بی‌آنکه در آن خللی ایجاد نماید. ما از فضایی واقع‌گرایانه با المان‌های فیلم‌های اجتماعی به درونِ حال و هوایی از فیلم‌های تریلر و جنایی رفته و سپس و با استفاده از تمهیداتِ آشنای ژنریک (قطع شدنِ برق، نورپردازی از پایین و قاب‌‌بندی‌های کم و بیش بسته از شخصیت‌ها)، با اتمسفری از فیلم‌های وحشت روبرو می‌شویم و در انتها خود را در  مواجهه با درامی روان‌شناختی از جنسی کم و بیش آشنا در تاریخ سینما می‌یابیم. جنسی از درام مهیج روان‌شناختی که ما هر لحظه منتظر وقوع رویدادی هستیم، اما با این تفاوت که بیینده در این دنیای ساخته شده، برخلافِ آن چه در درام‌های روان‌شناختی هیچکاکی به خصوص در «روانی» سراغ داریم، خیلی از آن‌چه که می‌خواهد رخ دهد مطمئن نبوده است. اما می‌دانیم که با توجه به الگوی پیش‌برنده‌ی فیلم «تقویت و شدتِ تصاعدیِ تجاوزِ صورت گرفته» می‌توان انتظار رویدادی تلخ را داشت. تجاوز در ناگهان کم‌کم از تصویر و یا بهتر است بگوییم از تجاوزی روایی (ورودِ بی‌دلیلِ دو شخص به مکانی که مالکیتش با توجه به اماره‌ی قانونی تصرف با ساکنین آن است) به درجاتی عمیق‌تر می‌رسد. فیلم به خوبی المان‌های فیلم‌های مهیج روان‌شناختی را در حالی که هنوز چنین حال و هوایی را صراحتن آشکار نساخته در طولِ فیلم کاشته و با پایان‎بندیِ نهایی بر آن صحه می‌گذارد. شخصیت مرد متجاوز در مقابل شخصیت مردِ مالک خانه، از شمایلی زمخت‌تر برخوردار بوده. در حالی‌که شخصیت مرد مالک تا حدودی در مقایسه با او، واجدِ وجناتی آرام‌تر و معمول‌تر است. تجاوز صورت گرفته از جایی، جنس و لحنی شخصی‌تر و تلافی‌جویانه‌تر به خود می‌گیرد. در واقع به خوبی می‌توان ردپای المان‌های سادومازوخیستیِ خاص فیلم‌های مهیج روان‌شناختی را در این فیلم ردیابی نمود. شخصیت مردِ متجاوز تصمیم می‌گیرد دوش بگیرد! سپس از لباس شخصیت صاحب خانه برای پوشش استفاده می‌نماید! در واقع ردپای نوعی دگرخواهیِ چشم‌چرانانه در این شخصیت قابل ردیابی است. بدین معنا که او با تجاوز به حریمِ شخصیِ مردِ خانه، در صددِ تحقیر او برآمده و شاید بخواهد برای شخصیتِ زنِ خانه تا حدودی عشوه‌گری کند! زنی که با توجه به وقایع پیش آمده و فریادی که در یک سوم پایانی فیلم خطاب به همسرش می‌کشد، نیازش به نگهبانی محکم‌تر را بر ما عیان می‌نماید.! بدین ترتیب عنصر چشم‌چرانیِ فیلم‌های مهیج روانشناختی دراین مرحله بهتر جامه‌ی عمل به خود می‌پوشاند و روان‌پریش بودنِ او را تا حدودی آشکار می‌سازد. سادو مازوخیستی که نمای آساییدنش بر صندلی راحتی با نورپردازی‌ای موضعی می‌تواند دلیلی بر این مدعا باشد. البته اگر قصد فیلمساز نیز بر این امر بوده! پیش از مواجهه‌ی جنسیت‌مندِ گفته شده نیز تقابل فیزیکی این دو شخصیت به نفعِ شخصیتِ مرد متجاوز تمام شده و آن دیگری تنها سعی در استمداد جویی از قوای قهری است که در هیچ‌یک از موارد وقایع با انتظاراتِ او و همسرش و البته بیننده پیش نمی‌رود و همین امر در نگاهِ نخست و تا حدودی می‌تواند پاشنه‌ی آشیل ناگهان تلقی شود. نفطه ضعفی که شاید از منظرِ نقد واقع‌گرایی کمی عجیب جلوه دهد. آن‌ها با پلیس تماس می‌گیرند اما تا ساعت‌ها خبری از ورود پلیس به این ماجرا نمی‌شود! از طرفی اگر بخواهیم به آن‌چه که پیش‌تر بدان اشاره نمویم، استناد نماییم، نقطه‌ضعفِ مذکور از توجیهی مناسب برخوردار خواهد شد. فیلم در ابتدا فیلمی با حال و هوای واقع‌گرایانه و اجتماعی است اما در ادامه ما با وقایعی روبرو می‌شویم که عبور دنیای درون فیلم را از اتمسفرِ معرفی شده در ابتدا به مسیرهایی دیگر را برای‌مان آشکار می‌سازد.

ناگهان بیینده را همچون مسافری سوار بر قطار به تماشای چندین ژانر سینمایی می‌برد و در انتها مهرِ خود را بر نقطه‌نظرِ خود زده و ما را با دنیایی که هر آن ممکن است در آن رخنه‌ای ایجاد شود تنها می‌گذارد. دنیایی که شاید شخصیت‌هایش آن‌چیزی نباشند که در ظاهر نشان می‌دهند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

24 فریم | همه چیز درباره فیلم کوتاه